آتش سوزی پلاسکو گرنفل

آتش سوزی پلاسکو گرنفل

چرا ساختمان برج گرنفل لندن فرو نریخت ولی پلاسکو فرو ریخت؟

همچنین از این گزاره بحث می رسد به گزاره دومی مبنی بر مقایسه

با پلاسکو و تردید ها در علل فرو ریختن آن. از جمله این گفتگوها ،

یادداشت اخیر محقق ارجمند جناب آقای عبدالله شهبازی در کانال تلگرام شان:
پاسخ به سوال این است که #مکانیزم_خرابیِ هر سازه ای در آتش و حرارتِ بالا، بستگی دارد

به مشخصاتِ فنی سازه شامل: نوع قاب ، مشخصات مصالح، شیوۀ عایق بندی سازه در برابر آتش،

نوعِ سیستم های اطفاء حریق (آبپاش ها)یی که در ساختمان نصب شده

و نهایتا جنسِ مواد قابل اشتعالی که در ساختمان برای سوختن موجود است.

لذا صِرفِ مقایسه کلی دو ساختمان با همدیگر ،

و بدون پرداختن به جزئیاتِ مذکور ، امکان مقایسه را از ما می گیرد. در مورد این ساختمان لندن، هنوز مشخصات فنی سازه اعلام نشده است.

حتی در مصاحبه رئیس تیم آتش نشانی ، بتنی یا فولادی بودن نوعِ قاب اعلام نشد (هرچند که به احتمال زیاد این سازه باید بتنی باشد).

فعلاً تنها چیزی که از این سازه می دانیم اینکه ساختمان در سال 1974 احداث شده است

ولی یکبار اخیراً بازسازی (Refurbishment) شده است. (فعلاً حتی نمی دانیم که آیا بازسازی، شاملِ مقاوم سازی هم بوده یا خیر؟)

سوال مشخصی که بیشتر بدان پرداخته می شود (از جمله در یادداشت اخیر جناب شهبازی) اینکه چطور این سازه .

“مدت طولانی” (چندساعت) در آتش سوخته و فرونریخته ولی پلاسکو، بعد از سه-چهار ساعت فروریخته است؟

در همین کانال قبلا نیز نمونه هایی ارایه شد از ساختمان هایی که چندین ساعت سوخته اند

ولی «خرابی پیشرونده» در آنها رخ نداده است.

مثلا «برج آدرس» در دبی در زمان جشن شب سال نو میلادی 2016 آتش گرفت

و به دلیل ترافیک آن ساعت دبی ،

آتش نشان ها “دیر” به محل رسیدند و تمام برج در عرض ده دقیقه در شعله ها قرار گرفت.

ولی به دلیلِ کار کردنِ آب پاش های درون ساختمان، آتش در بیرون باقی ماند

و به درون، گسترشِ جدی پیدا نکرد

و حدودِ صبح آتش خاموش شد . یا مثال دیگرش در اسپانیا و «برج ویندسور» که بعد از حریق شدید ،

فرونریخت (البته بعد بخاطر نگرانی از کاهش مقاومت خودشان خرابش کردند).

طی چندین سری تست که ما در آزمایشگاه آتش دانشگاه میشیگان استیت داشتیم،

اُفت مقاومتِ اعضای فولاد بعد از حدود 500 درجه سانتیگراد بسیار شدید است

در حالی که در مواردی در قطعاتِ بتنی حتی تا حدود 750 درجه سانتیگراد هم افت جدی شاهد نبودیم.

لذا مقایسه سازه فولادی در آتش ، با سازه بتنی در آتش بسیار مقایسه سختی است

(علاوه بر همه اینها، حجم بسیار زیاد مواد قابل اشتعال در پلاسکو، سناریوی حریق را کاملا عوض می کند).

مقایسه گرنفل با پلاسکو به پارامترهای بسیار متعددی باز می گردد و

فعلا نمی توان اظهار نظر قطعی در این حادثه لندن داشت.

اما بازگردیم به آتش در تهران:

مجدداً این حادثه نشان می دهد که از سناریوهای مدیریت بحران در زمینه آتش در ایران چقدر غفلت شده است.

در این حادثه لندن 40 ماشین آتش نشانی به محل اعزام و سریعا از 200 آتش نشان استفاده شده است.

حال فرض کنیم که پس از یک زلزله نسبتا قوی فقط 3 آتشِ اینچنینی در تهران داشته باشیم

و برای هر کدام 40 ماشین آتش نشانی و در مجموع 600 آتش نشان “در یک لحظه” نیاز داشته باشیم.

تهران شهری لرزه خیز است و موضوع آتشِ بعد از زلزله ، از خودِ زلزله مهم تر است

(خصوصاً شهری که بر روی شبکه گاز فرسوده و قدیمی نشسته است).

حال این چند جمله ساده را مرور کنیم:
در سال 2017 هستیم و در هیچ یک از دانشگاههای کشور ما

(تکرار باید کرد: هیچ یک) رشته مهندسی ایمنی سازه ها در آتش

، تدریس نمی شود (چه کارشناسی ارشد ، چه کارشناسی). چرا

در سال 2017 هستیم و حتی نیم سطر در مبحث ده مقررات ملی در خصوص (استاندارد)

طراحی سازه های فولادی در برابر آتش نوشته نشده است. چرا؟
دستورالعمل مصوب و ابلاغی به شهرداری های کشور،

در خصوص سناریوهای مدیریت بحرانِ آتش بعد از زلزله کجاست؟
و …

مقصر در این حوزه مشخصاً بیش از دولت ،

خودِ پژوهشگران دانشگاهی ما هستند که تا کنون عمدتاً روی بحث زلزله متمرکز شده بودند

و “احساس نیاز” جدی به مطالعات حوزه مهندسی ایمنی سازه ها در آتش را در خود احساس نکرده اند.

به قلم محمد رضا اسلامی

انواع پیمان و قراردادهای ساختمان

انواع پیمان و قراردادهای ساختمان

1- پیمان مدیریت یا مدیریت پیمان

پیمان مدیریت همان طوری که از نامش بر می آید در آن کارفرما یا مالک، شخص یا یک شرکت ساختمانی را بر می گزیند

تا مسِِئولیت و مدیریت اجرای پروژه ساختمانی را بر عهده گیرد.
بنابر این تعیین کلیه روشهای اجرای پروژه و استخدام نیروها به عهده پیمانکار پروژه است.

در این روش شخص یا شرکت پیمانکار بابت مدیریت پروژه و تخصص درصدی از هزینه کل که شامل هزینه اجرا و تهیه مصالح و دستمزد است را دریافت می کند

ولی قبل از هزینه های صورت گرفته در پروژه باید توافق طرفین قرارداد جلب شود.

معمولا از طرف کارفرما مدیر مالی پروژه معرفی می گردد

تا نظارت دقیق بر کلیه هزینه های ساخت پروژه داشته باشد.
در روش پیمان مدیریت یا مدیریت پیمان سود و مزایا برای هر دو طرف خواهد بود و

در درجه اول کارفرما هیچ هزینه اضافی به پیمانکار پرداخت نمی کند و

فقط هزینه نیروی انسانی و ماشینی و هزینه مصالح را پرداخت می کند ان هم با پیش فاکتورهای تایید شده کارفرما .
بنابراین در روش پیمان مدیریت کلیه هزینه ها کاهش چشمگیری می یابد و مدیریت هزینه نیز با کارفرما خواهد بود

از طرفی شرکت ساختمانی هزینه ای بابت اجرای پروژه پرداخت نمی کند و تعهدات را بر عهده نخواهد داشت و

فقط برای تخصص در مدیریت نیروها و اکیپ های کار آمد سودی به صورت درصدی از کل هزینه های اجرای پروژه دریافت می کند.

پیمان مدیریت یکی از انواع قرارداد ساختمان می باشد و انواع دیگر در ذیل ذکر شده است.

2- پیمان امانی

در روش پیمان امانی هیچ قراردادی با پیمانکاران خارجی بسته نمی شود و تمام مسئولیت های پروژه بر عهده کارفرما می باشد.

در این روش پیمانی کارفرما تمامی مصالح و ماشین الات را تامین می کندو مدیریت اجرا نیز به عهده اوست.
در اینجا کارفرما و پیمانکار اشخاص حقوقی هستند .معمولا در چروژه های کوچک که نیاز به اتمام سریع پروژه است

از این روش بهره می گیرند .

در این روش دستگاه اجرایی یا کارفرما فرد یا افراد مورد اعتمادی را انتخاب می نماید و مسئولیت و مدیریت اجرای پروژه را بر عهده انها می گذارد.
کلیه هزینه هایی که واحد یا شخص امانی در نظر می گیرد به غهده کارفرما یا دستگاه اجرایی است.

به طور کل می توان گفت که واحد امانی از هزینه های کارگاه هیچ نفع و سودی نخواهد برد و به دلیل استخدام فقط حقوق از کارفرما دریافت می کند.

مزایای این روش اینست که سود شرکت پیمانکار عمومی حذف می شود و حتی کاهش هزینه برای بازرسی و کارمندی محسوس است.

3- پیمان های دستمزدی

پیمان های دستمزدی پیمان هایی هستند که تهیه مصالح مورد نیاز اجرای پروژه به عهده کارفرما است

و اجرای عملیات بر عهده شرکت پیمانکاری یا شخص صورت می گیرد.

بنابر این در این گونه پیمان ها شرکت پیمانکار از بابت اجرای عملیات فقط دستمزد اجرا دریافت می کند.
در این چیمان ها تهیه وسایل و ابزار الات بر عهده شرکت پیمانکار است.

این نوع چیمان ها بیشتر به نفع طرفین یعنی کارفرما و پیمانکار ساختمان خواهد بود.

به دلیل اینکه کارفرما مصالح را با توجه به سلیقه و تشخیص خود از لحاظ نوع و جنس و تعداد آن تهیه می کند و انها را بر اساس بودجه خود تعیین می کند .

و هر موقع نیز مشکل مالی برخورد کرد می تواند کار را تعطیل نماید.

چون شرکت پیمانکار نیز فقط دستمزد نیروی انسانی را پرداخت می کند ،

در صورت تعطیلی کار به خاطر مشکلات مالی چندان مشکلی پیش نخواهد آمد.
معمولا این گونه پیمان ها در پروژه های پیمان مدیریت یا مدیریت پیمان کاربرد بیشتری دارد.

4-پیمان های خاص ( گلوبال )

در پروژه های زیادی کارفرمایان تمایل دارند بدون دخالت در ریز قیمتهای اجرای پروژه و

مسائل اجرایی مدیریت و اجرای پروژه را طوری به شرکت پیمانکار واگذار کنند

قیمت مبلغ پیمان بر اساس قیمت های پایه نبوده و به شکل کلی می باشد

و پرداختها نیز به صورت مرحله ای و یا درصد اجرای پروژه صورت می گیرد .

به طور مثال در خیلی از پروژه های نفت و گاز اجرای خط لوله یا اجرای جزئیات پروژه نفت و گاز با خصوصیات روشن و معلوم ،

با یک قیمت کلی به یک شرکت پیمانکاری واگذار می شود و کارفرما بر قیمتهای پایه عملیات اجرایی مداخله ای ندارد

و بر اساس پیشرفت فیزیکی پروژه به همان نسبت که در قرارداد هست پرداخت می نماید .
بنابر این در طول پروژه معمولا از مشکلات بین کارفرما و پیمانکار خبری نیست

در نتیجه شرکت پیمانکار در فکر اجرای پروژه و پیشرفت فیزیکی آن است نه حجم عملیات و کمیت آن.

5- پیمان طرح و اجرا

در روش طرح و اجرا کارفرما با یک قرارداد هم طراحی و هم اجرای عملیات پروژه را واگذار می کند.
جز اینکه شرکت پیمانکار مسئول طراحی است مسئولیت مشاور نیز بر عهده اوست و مشاور و پیمانکار در هم ادغام می شوند

بنابر این شرکت پیمانکار هم مسئولیت مشاور پروژه است و هم طراحی و هم مسئولیت ساخت آن را دارد.
معمولا در پروژه های سد سازی کاربرد دارد و روش معقولی است

چون سرعت کار بالا می رود و از هزینه ها ( به چند شرکت واگذار کردن طرح و اجرا ) کاسته می شود و

از تنشهای بین پیمانکار و مشاور و کارفرما که مشهود است جلوگیری به عمل می آید و این نوعی قابل تامل از انواع قرارداد ساختمان است.

6-پیمان با تعیین پیمانکار عمومی

روش پیمانکاری عمومی عبارتست از بستن قرارداد بین کارفرما و پیمانکار عمومی.
معمولا در این روش پیمانکار از منافصه برگزیده می شود و مدیریت پروژه به او واگذار می گردد .

در این روش آگهی عمومی یا ارسال دعوتنامه به شرکتها با مشخصات پروژه و تاریخ مناقصه صورت می گیرد و پس از مناقصه ،برنده مناقصه تعیین گردیده و قرارداد منعقد می گردد .
در ضمن قرارداد بر اساس قیمت های پایه فهارس بها سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشوری است
7- پیمان کلید در دست یا B.O.T

در این روش اجرای پروژه بر اساس متر مربع به یک شرکت پیمانکاری طبق نقشه ها واگذار می گردد .

8- پیمان فاینانس ( Finace )

در این روش معمولا شرکت پیمانکار هزینه ساخت پروژه را در پایان عملیات پروژه از محل بهره برداری با توجه به قرارداد طرفین برداشت می نماید.

 

رده بندی سنگ های آذرین

رده بندی سنگ آذرین

رده بندی سنگ آذرین
  سنگ های اسیدی سنگ های حدواسط یا خنثی سنگ بازیک سنگ های خیلی بازیک
کانی های عمده موجود در سنگ کوارتز + فلدسپات + میکا فلدسپات +آمفیبول +میکا سیا و پیروکسن پلاژیوکلاژ +پیروکسن +کمی الیوین الیوین + پیروکسن
اقسام درونی گرانیت دیوریت گابرو پریدوتیت
اقسام بیرونی بولیت آندزیت بازالت
آتشفشانی ابسدین پوکه معدنی

سنگ های آذرین از انجماد مواد مذاب درونی زمین می آید .

مواد مذاب که خود از ذوب سنگ های پوسته و گوشته زمین به وجود می آیند

ترکیباتی سیلیکاتی دارندو ماگما نام دارند.

ترکیبات شیمیایی ماگما متفاوت است .

بعضی سیلیس زیاد (ماگما اسیدی) بعضی سیلیس کمتر و در عوض عناصر آهن منیزیم و کلسیم (ماگما بازی) بیشتری دارند

دمای ماگما بیش از 700 درجه سانتی گراد است و

در این مزاب جوشان گاز ها و قطعات بلور ها در حال رشد و قطعات سنگی کنده شده از سنگ درون زمین وجود دارد.

ماگما هایی که به زمین رسیدند بیشتر گاز های خود را از دست می دهند و به گدازه تبدیل می شوند.

از انجماد گدازه دز سطح زمین سنگ آتش فشانی به وجود می آید.ماگما ممکن است

در اعماق زمین یا در شکستگی ها یا در آشیانه های ماگمایی تدریجا منجمد شود.

در این حالت به سطح طمین نمی رسد که آذرین درونی به وجود می آید.

علت اصلی اختلاف فوران های آتش فسانی نوع گدازه است .

گدازه بازیک گرانوری کمتری دارند و گاز سمی به آسانی خارج می شوند

در انواع انفجاری مقدار سیلیس ماگما زیاد و گرانروی آن بیشتر از نوع قبل است .

هرچه مقدار سیلیس زیادتر باشد اتصال اتم ها برای تشکیل کانی ها با ایجاد بلور درشت همراه است .

همین امر موجب گرانروی بیشتر ماگما می شود.

ماگما بازیک شبکه مولکولی کانی ها کوپک تر وگرانروی کمتر دارد.

در ماگما های اسیدی گاز و بخار آب به آسانی خارج نمی شود و تجمع انها باعث ازدیاد فشار و انفجار می شود .

یک ماده مذاب ممکن است اگر در سطح زمین سرد شود آذرین بیرونی نم دازد که بافت های آن با آذرین ردونی فرق دارد.

 

 

 

 

 

نحوه استفاده درست از سنگ نما

rock
rock

نحوه استفاده درست از سنگ نما

در این نوشته روش درست استفاده از سنگ بیان می شود تا ضامن کیفیت سنگ  باشد .

1-در هنگام بنایی باید سنگ نما را ابتدا مرطوب کرد و سپس از آن استفاده کرد.

2-سنگ های نما باید به صورت کله و راسته روی هم به نحوی قرار گیرند

که قطعاب به خوبی در هم قفل شوند و نباید بند های سنگ ها روی یکدیگر قرار گیرد.

3-ملات ها در بین سنگ ها باید به گونه ای قرار گیرند ک مانع از تماس لبه های سنگ نما فوقانی و تحتانی با هم شوند

4-قطعات چیده شده در رج اول همواره باید بزرگ تر از سایر قطعات در رج های بالایی باشد.

5-سنگ نما باید در جهت خواب وجهت اولیه ئ طبیعی آن قرار گیرد و

به این ترتیب راستای نیرو ی وارده بر هر قطعه سنگ نما ساختمانی باید عمود بر رگه ها یا خواب طبیعی آن باشد .

این مسئله در سنگ  نما های لایه ای خیلی اهمیت دارد.

6-قطعات سنگ در محل طوری باید قرار بگیرند که در تماس با ملات حرکت نکنند.

7-عملیات بنایی با سنگ در هوای زیر 5 درجه سانتی گراد ممنوع می باشد و

پس از عملیات باید به نحو مطلوبی آنها را در برابر ضربه و عوامل جوی حفظ نمود.

8- بسته به نوع سنگ مقومت سنگ و شرایط اقلیمی ومصالح طرح باید بندکشی های مناسب با دیوار ساختمانی انجام داد.

9- برای نصب سنگ پاک باید از اسکوپ های فلزی استفاده کرد تا سنگ از مات جدا نشود.

خصوصیات انواع سنگ نما

خصوصیات سنگ نما

سنگ آهک و تروارتن:
سنگ آهک و تراورتن (شامل ماسه سنگ ،صدف سنگ ،دولومیت ،فسیل سنگ و سنگ صدف دار)

معمولاً به طور زیر زمینی استخراج می شوند

این سنگها غالباً از لحاظ اندازه محدودیت دارند و معمولاً صیقل پذیر نیستند .

گاهی ناگزیر باید مشخص کنید که به سنگ آهک دولومیتی نیاز دارید یا

به سنگ آهک اتولیتی ،خریداران معمولاً این سنگ ها را به سبب دانه بندی و بافت ویژه ای که دارند

به صورت تیشه ای یا خشن انتخاب می کنند اگر این سنگ ها در آزمون های معینی موفق از آب در آینده می توان آنها را در کابردهای خارجی نیز مصرف کرد

باید از میزان جذب رطوبت سنگ در کابرد مورد نظر آگاه باشید معمولاً سنگ های اهکی زیاد رطوبت جذب می کنند

و برای مناطق مرطوب مناسب نیستند مگر این که بتونه کاری و درزبندی شوند

بسیاری از سنگ های آهکی نرم و از این رو هرگاه به صورت سنگ فرش شوند زود ساییده می شوند

و می توان حفره ها را با رزین های مصنوعی مثل اُپوکسی و سیمان پر کرد.

مرمر:

مرمر«شامل سنگ سبز،مرمر اونیک ،سرپانتین و بعضی از سنگ آهک ها » به دو صورت تعریف می شوند :

اول بصورت سنگی که تبلور مجدد یافته است (تعریف زمین شناسی ) ودوم بصورت سنگی آهکی که صیقل پذیر است

«تعریف تجاری »براساس دانسته ها ی امروزی ما همه مرمرهایی که مثلاً از اسپانیا می آیند درواقع سنگ آهک (lime stone) هستند

معمولاً مرمرها در نواحی کوهستانی یافت می شوند .و بنابراین عاملهایی که درمورد سنگ آهک صادقنر در مورد این سنگ ها نیز اعتبار دارند

بعضی از مرمر ها حفره یا درزه دارند و باید آنها را با پرکننده یا شبکه ای از جنس فایبر گلاس تقویت کرد.

به علت رگه های آهکی امکان شکنندگی دارند

گرانیت:

از جمله گران ترین ولوکس ترین سنگ ها است

گرانیت (شامل گنایس ،گابرو ،دیوریت و بازالیت) سنگی آذرین است و

شامل یکی از پر مصرف ترین سنگه به ویژه در فضاهای خارجی است این سنگ بسیار سخت و بادوام است

«مانند کوارتزیت » در اغلب موارد و شرایط آب و هوایی سخت بسیار مقاومت می کند معمولاً گرانیت ها در نواحی کوهستانی یافت می شوند

و نقش آنها رگه دار نیست اندازه دان ههای گرافیت از ریز تا درشت تغییر می کند رنگ آن تیز متغیر اما همواره همگن است

و در بعضی موارد می توان گرانیت رابارگه ها ،جلوه ها و رنگها ی متغییر یافت گرانیت ها معمولاً در کانسارهای وسیع و دراندازه های بزرگ یافت می شوند.
بسیاری از گرانیت ها در فضاهای داخلی و به ویژه بصورت سنگ فرش بکارمی روند

زیرا سطح صیقلی خد را دیرتر از مرمر از دست می دهد و کمتر از مرمر یا سنگ آهک سائیده می شوند

روی گرانیت که یکی از متراکم ترین سنگهاست و مقاومت سایشی بسیار خوبی دارد

می توان پرداخت های بافت دار بسیاری از قبیل شعله زنی ،قلم زنی و غیره را انجام داد.

تراورتن:

تراروتن وقتی تشگیل می شود که بی کربنات کلسیم د رآب چشمه به گاز دی اکسید کربن ،آب ،کربنات کلسیم تجزیه شود

.پدیده های فیزیی ـ شیمیایی و بیوشیمیایی در نحوه رسوب تراورتن مستقیماً دخالت دارند

در بعضی جاها گردش آب باعث می شود دی اکسید کربن با آبهای جوی از درون شکستگی ها و درزه ها به سطوح زیرین راه یابد

و سنگ های آهکی خود راحل و به صورت چشمه های آهک ساز در سطح بیرونی زمین رسوب دهد و تراورتن چشمه ای را به وجود آورند.
عامل دیگر ارتباط این نوع چشمه ها با بقایای اتشفشانی است

زیرا همه تراورتن ها و مرمر های اونیکیس در محدوده کمربند تبریز ـ بزمان گسترش دارند.

سنگ های تراورتن از کانی های متبلور کلسیت بادبزنی شکل با اندازه های متفاوت تشگیل شده است.
سنگ های تراورتن از کانی های متبلور بادبزنی شکل با اندازه های متفاوت تشکیل شده است بافت سنگ دانه ریز است

و تخلیل و لایه بندی نازک دارد رنگ آن نیز سفید کرم تا خاکستری است

ناخالصی سنگ به صورت دانه های اکسید آهن و اثاری از کوارتز و کانی های رسی است

کانی متداول این گونه سنگها کلیست با مقدار کمی Mg , Fe است و

در بعضی موارد با آرگونیت همراه است که درابهای گرم بیشتر دیده می شود

کانی های فرعی شامل کوارتز به میزان ۵درصد لیمونیت و کانی های رسی است و

همین مواد فرعی باعث تغییر خصوصیات فیزیکی سنگ مانند مقاومت و رنگ آن می شود.

قیمت : سنگ نسبتا ارزانی است

مرمریت (مرمر آهکی):

مرمریت سنگی آهکی است که تاحدودی دگرگون شده است

مرمریت های ایران عمدتاً انواع آهک های ریفی ،مرجانی ، دریایی کم عمق منشاً گرفته اند

سنگ های درونگیر کانسارهای دومولیت عمدتاً عبارت از تناوبی از شیست سبزه آمفیولیت ،مرمردولومیتی و یا آهکی است

که به تناوب مرمریت بر حسب شدت دگرگونی و ترکیب سنگ مادر به دسته چینی ،کریستال و ابری تقسیم می شوند .

قیمت : نسبتا گران

الف ) سنگ چینی« سنگ چینی به مرمریت های دانه ریز گفته می شود

که بافت تمام بلورین هم اندازه ،تمام شکل دارد و دانه ریز دارد

کانی های اصلی آن عمدتاً کلیست و به مقدار کم ولاستونیت است که خود حاکی از دگرگونی آن است .
سنگ چینی بسته به رنگ به سه دسته چینی سفید ،چینی کریستال و چینی خاکتری تقسیم می شود.

ب) کریستال: کریستال به مرمریت دانه درشت ،تمام بلورین ،هم اندازه و هم شکل گفته می شود

کریستال در مناطقی تشگیل می شود که شدت دگرگونی زیاد تا متوسطه باشد.

ج) ابری: ابری به مرمریتی گفته می شو د

که حاوی نوارهای غیر موازی از تمرکز کانی های روشن و تیره باشد که این ویژگی به سنگ حالت ابری می دهد

سنگ ابری در مناطق دگرگونی با شدت متوسطه فراوانتر است و

به نظر می رسد که در دگرگونی های با دمای بالا تشگیل می شود.

مرمراونیکس:

این سنگ رادر بازار به نام مرمر می خوانند وبنابراین با مرمر زمین شناسی که سنگی دگرگون است تفاوت دارد

مرمراونیکس چشمه های آهکی تشگیل می شود شفاف است و نور را از خود عبور می دهد

و به رنگهای مختلف دیده می شود که از آن جمله می توان

به رنگهای سبز ،سبز کمرنگ ،قهوه ای ،قرمز ،سفید ،کرم و صورتی اشاره کرد.

مرمر سرپانتین:

این سنگ در بازار به نوعی سرپانتین (هیدروسیلیکات منیزیم )گفته می شود

که برای ساخت وسایل تزئینی بکار می رود

بنابراین از نظر علمی این سنگ با گروه سنگ های آهکی و اصولاً سنگ های رسوبی تعلق ندارد.

بعلت آن که این سنگ ها در مجموعه افیولیتی ایران یافت می شوند اکثراً رگه دار و شکننده اند.

واترجت سنگ و طرح بروی آن

واترجت سنگ چیست؟

دستگاه برش با آب یا برش واترجت ( Abrasive Water Jet Cutting ) کار برش مواد را با فشار زیاد آب انجام می دهد.

ساز و کار واترجت بدین صورت است که یک پمپ بسیار قوی آب را با فشار زیاد به داخل یک نازل با قطر خیلی کم هدایت می‌کند در نتیجه آب سرعتی در حدود 900 متر بر ثانیه پیدا می‌کند .

سپس مادۀ ساینده ای به نام ابرسیو (abrasive) به منظور برش مواد سخت به این آب تزریق می‌شود،

این مخلوط آب و مواد ساینده که با فشار 4000 تا 6200 بار (بسته به قدرت پمپ) از نازل خارج می‌شود طرح را بر روی قطعه مورد نظر برش می‌دهد.
دستگاه برش واترجت بر مبنای اصول CNC کار می‌کند.

واژه CNC مخفف Computer Numerical Control است یعنی دستگاه‌هایی که با سیستم کنترل عددی از طریق کامپیوتر کار می‌کنند.

بدین ترتیب برای برش یک طرح با دستگاه واترجت ابتدا طرح به صورت خطی در یکی از نرم افزارهای بُرداری (Vector) مانند کرل دراو، اتوکد، کَتیا و… طراحی می‌شود .

سپس این طرح در نرم افزاری دیگر به Gcode تبدیل می‌شود و وارد کامپیوتر دستگاه می‌شود و روی هر ماده‌ای که زیر نازل قرار گرفته باشد برش می‌خورد.

 

توانایی برش واترجت:

واترجت هر ماده‌ای را با هر ضریب سختی برش می‌دهد.

به همین دلیل می‌توان گفت تنها ابزار برش سوپرآلیاژها و تیتانیوم است.

برخی مواد که دراثر حرارت دود سمی تولید می‌کنند را با این روش می‌توان برش داد، چون ماهیت این برش سرد است.

مزیت برش واترجت:

– برش بدون محدودیت تمام مواد.
– برش انواع فولاد (هاردوکس Hardox ، گرم کار، CK45 و…)، برش تیتانیوم، برش آهن، برش آلومینیوم، برش استیل، برش فلزات رنگین(برش مس، برش برنج، برش برنز )، برش لاستیک، برش پلاستیک، برش سنگ ( به ویژه برای معرق سنگ ) ، برش سرامیک، برش کاشی، برش شیشه، برش پی وی سی ، برش پلی کربنات، برش اکریلیک، برش پارکت، برش کامپوزیت، برش انواع فوم، برش پلکسی گلاس، برش چوب، برش ام دی اف، برش اچ دی اف و…
– توانائی برش سوپر آلیاژ.
– عدم ایجاد تنش حرارتی.
– کیفیت بالای برش لبه ها و عدم نیاز به مرحله پرداخت و ماشینکاری.
– امکان اجرای طرح های پیچیده.
– قدرت برش بالا.
– برش فولاد تا 150 میلیمتر و برخی مواد دیگر تا 500 میلیمتر.

دقت برش واترجت:

دقت برش این دستگاه برابر 0.1 میلیمتر است.
همچنین عرض برش (Gap) یا ریزش کار یا خوراک دستگاه واترجت حدود 1 میلیمتر است.
و سرعت برش واترجت با 4 عامل زیر نسبت عکس دارد یعنی با افزایش اینها سرعت کاهش می‌یابد، این عوامل عبارتند از:
– سختی ماده.
– ضخامت ماده.
– کیفیت لبه‌ها.
– پیچیدگی طرح؛ به معنی وجود خطوط منحنی و فضای بسته در طرح.

کیفیت برش واترجت :
در برش واترجت به دلیل حرکت سیال آب روی ماده هرچه سرعت بالاتر برود شیارهای ظریفی روی قطر لبه‌ها ایجاد می‌شود .

بنابراین کیفیت لبه‌ها در برش واترجت رابطه مستقیم با سرعت برش دارد،

هرچه سرعت برش کمتر شود کیفیت برش لبه‌ها بالاتر می رود و لبه‌ها صیقلی‌تر می‌شوند.
برش واترجت و برش سه بعدی:
برخی دستگاه‌های واترجتِ فوق‌العاده پیشرفته توانایی برش سه بعدی هم دارند

اما در حال حاضر نمونه‌ای از این دست واترجت‌ها در ایران موجود نیست.

برش سه‌ بعدی نیازمند دقت بسیار زیادی است به همین دلیل تنها برای کارهای خاص استفاده می‌شود.

به هر حال اگرچه واترجت در برش طرح‌های 2 بعدی توانمندی فوق العاده‌ای دارد اما در مورد اشکال 3 بعدی محدودیت‌هایی دارد.

 

انواع معادن سنگ ایران

انواع معادن سنگ ایران

زغال سنگ:

معادن زغال سنگ شمال ایران از آذربایجان تا خراسان گسترده است.

مرغوبترین جنس زغال سنگ منطقه ى البرز از معادن زیراب به دست مى آید که به کارخانجات ذوب آهن اصفهان حمل مى شود.

بقیه در کارخانجات نساجى مازندران (قائم شهر و بهشهر) یا در واحدهاى صنعتى اطراف تهران و کرج استفاده مي شود.

از جمله معادن دیگر :

منطقه ى البرز مى توان از شمشک،گاجره، نساء، لالون، گرمابدر، الیکا و گلندرود نام برد. ذخیره ى قطعى زغال سنگ کشور را در حدود 282.939.000 تن برآورد کرده اند.

سنگ آهن:

سنگ آهن در بسیارى از نقاط کشور از جمله در بافق، سمنان، شمس آباد ( اراک ) ، زنجان و محلات تاکنون شناسایى شده و در حال بهره بردارى است.

سنگ آهن در ایران عمدتاً از نوع مانیتیت، هماتیت و یا لیموتیت و اندکى با ترکیبات سولفورى ودرجهى خلوص بالایى (60%) دارد.

ذخایر احتمالى آهن ایران را 7/1 میلیارد تن و ذخایر قطعى آن را بیش از 500 میلیون تن برآورد کرده اند.

مس:

استخراج مس در ایران سابقه اى کهن دارد و معادن آن در سراسر فلات ایران پراکنده است.

میزان ذخایر مس ایران را تا صدها میلیون تن برآورد کرده اند که مهمترین معادن فعال آن در سرچشمه است.

افزون بر این، معادن مس فراوانى در نواحى انارک ( یزد ) ، زنجان ( بایچه باغ ) ، آذربایجان ( سرنگون، مزرعه و هرواباد ) وجود دارد.

سرب و روی:

ب و روى کشور را بیش از 30 میلیون تن برآورد کرده اند .

بیشتر آن در حواشى کویر لوت و ایران مرکزى ( حوالى انارک، یزد، اصفهان و اراک ) و نواحى پیرامونى البرز قرار دارد.

فلزات قیمتی:

بر اساس اکتشافات انجام شده در اطراف محلات، رگه هایى از طلا کشف شده که مقدار آن قابل توجه است.

معدن دیگرى نیز میان دلیجان و میمه شناسایى شده که به علت کمى عیار استخراج آن مقرون به صرفه نیست.

در اصفهان نیز در چندین نقطه از جمله در موته معدن طلا کشف شده است.

در ایران نشانه هایى که دال بر وجود معادن نقره باشد، به دست نیامده است.

ولى چون این فلز غالباً همراه سرب و نیکل و مس به دست مى آید، احتمال وجود آن در کانالهاى نواحى بیرجند و بلوچستان بسیار است.

مواد معدنی غیر فلزی:

از جمله ذخایر معدنى فراوان و پربهاى ایران انواع سنگهاى ساختمانى (به صورت سنگ لاشه، تزیینى و یا سنگ آهک و گچ ) و خاکهاى معدنى، و همچنین نمک را مي توان نام برد.

نمک:

نمک که در حواشى کویرهاى مرکزى به مقادیر بسیار به دست مى آید .

 بزرگترین معادن آن در جزایر خلیج فارس و مخصوصاً در جزیرهى قشم ( درهى نمکدان ) وجود دارد که ذخایر آن را 300 میلیون تن برآورد کرده اند.

خاکسرخ:

این خاک در بیشتر نقاط ایران به دست مي آید .

 مهمترین معادن آن یکى در جزیره ى هرمز در استان هرمزگان و دیگرى در 30 کیلومترى غرب بجستان از استان خراسان مشاهده مي شود.

خاک سرخ یکى از اقلام صادراتى کشور است.

خاک نسور:

این خاک در نواحى خراسان، سمنان، اصفهان، فارس و آذربایجان غربى به دست مى آید.

ذخیره ى احتمالى آن را تنها ناحیه ى سمنان 1.060.000 تن تخمین زده اند و ذخایر احتمالى ناحیه ى اصفهان نیز در سمیرم 4.600.000 و در دویلان 8.000.000 تن برآورد شده است.

فیروزه:

از جمله محصولات معدنى مشهور ایران فیروزه است که بیشتر آن در نیشابور به دست مى آید .

ذخایر آن را از 10 هزار تا 20 هزار تن برآورد کرده اند.

این سنگ قیمتى در باغون از نواحى شاهرود نیز استخراج مىشود.

ایران از نظر مواد معدنى غیر فلزى بسیار غنى است .

معادن فراوانى از سیلیس، دولومیت، فلدسپات، بندونیت، تالک، زاج، فلدوین، تراورتن، مرمر و انواع مختلف سنگهاى ساختمانى و تزیینى در بیشتر استانهاى کشور وجود دارد.

ایران سومین تولید کننده ى بزرگ گچ در جهان است و تولید آن سالانه حدود 5 میلیون تن است.

ارائه شده توسط بانک اطلاعات سنگ ایران با نام تجاری فیرون سنگ

اصطلاحات رایج در سنگ شناسی:

اصطلاحات سنگ شناسی :

کانی سنگ:

پوسته سخت و جامد زمین از سنگ  ساخته شده است و سنگ ها از قسمت های ساده تری به نام کانی ساخته شده اند

و هر کانی از نام خاص خود برخوردار است.

کانی ها مواد جامد, طبیعی, غیر آلی, معمولاً متبلور و همگن هستند که ترکیب شیمیایی مشخصی دارند.

تا کنون حدود 3000 کانی در طبیعت شناخته شده که تنها 25 کانی در سنگ های پوسته زمین به وفور یافت می شود

که به آنها کانی های سنگ ساز می گویند.

· جلا: جلای هر کانی یا سنگ در واقع توانایی آن در منعکس ساختن, متفرق کردن  یا جذب نور است.

·        سختی: سختی مقاومتی است که کانی در برابر خراشاندن , ساییدن , خراشیده شدن از خود نشان می دهد.

(سختی سنگ یا کانی بر اساس جدول موس تعیین می شود که از 1-10 درجه بندی می شود

و هرچه عدد مربوط به سختی کانی به 10 نزدیکتر باشد نشان از سختی بیشتر کانی است)

·        بافت: به مشخصات و رابطه هندسی اجزای تشکیل دهندی سنگ از جمله اندازه , شکل , نحوه ی قرار گیری ذرات و بلورهای آن بافت اطلاق می شود.

·        مقاومت:

مقاومت سنگ ، تحت تأثیر عوامل مختلفی از قبیل هوازدگی، سرما ، گرما و آتش سوزی، دائماً تغییر می یابد.

همچنین عوامل مربوط به هوازدگی بعضاً شیمیایی می باشند. این عوامل می توانند گازهایی نظیر SO2 ،O2 و CO2باشند.

در شهرها که حضور چنین گازهایی به وفور در هوا وجود دارند.

سنگهای نمای ساختمانی بیشتر تحت تأثیر آنها مقاومت خود را از دست می دهند.

برخی عوامل هوازدگی (نظیر انجماد و ذوب آب داخل حفره های سنگ، خاصیت رنگبری و اثر گرمایی نور خورشید) به صورت فیزیکی سنگ را تحت تأثیر قرار می دهند. لازم به توضیح می باشد

که عوامل هوازدگی شیمیایی و فیزیکی تواماً عمل می کنند و غالباً سبب تغییر رنگ، شکسته شدن و جدا شدن سنگ از بنا می شوند.

اضافه می شود که سنگهای آهکی در مناطقی که بارندگی زیاد بوده و گازکربنیک موجود در فضا بیش از اندازه باشد،

برای نمای خارجی ساختمانها چندان مناسب نمی باشد (بویژه انواع تراورتن ها).

·        تخلخل یا پوکی:

تخلخل (پوکی) : نسبت حجم بخش غیرجامد (بخش مایع + بخش گاز) موجود در یک سنگ یا خاک به حجم کل آن.

n = Vv/ Vt

سنگها اجسامی کاملاً توپر نیستند و همیشه حاوی خلل و فرج به صورت حفره های کم و بیش مرتبط،

شکافها و یا حفره های مجزا هستند. تخلخل سنگها می تواند از صفر تا 90 درصد نوسان داشته باشد.

ولی بطور متوسط برای سنگهای رسوبی حدود 15% در نظرگرفته می شود،

سنگهای آذرین و دگرگونی تخلخل کمتری نسبت به سنگهای رسوبی دارند.

پاره ای از سنگهای آذرین مثل توفهای جوش خورده یا تراکیت ها از این قاعده مستثنی هستند.

سنگهای آذرین فرسایش یافته نیز ممکن است تخلخل زیادی داشته باشند.

وجود حفرات در سنگ اهمیت زیادی در خواص مکانیکی سنگ دارد و بطور کلی هرچه تخلخل بیشتر باشد مقاومت مکانیکی آن کمتر است.

·        آلتراسیون(دگرسانی):

به کلیه تغییرات شیمیایی و کانی شناسی که تحت تأثیر آبهای ماگمایی و یا گرمایی در سنگها ایجاد می‌شود آلتراسیون می‌گویند.

·        متامورفیسم:

دگرگونی (متامورفیسم)  هرگاه سنگهای رسوبی یا آذرین در مدت زمان طولانی تحت فشار یا گرمای زیاد قرار گیرند

ونوع کانیها وبافت سنگ عوض شود

اصطلاحات

دسته بندی علمی سنگ های ساختمانی و تزئینی

دسته بندی علمی سنگ های ساختمانی و تزئینی:

سنگ های ساختمانی و تزئینی از نظر سنگ شناسی به یکی از گروههای سنگ آذرین، دگرگونی و یا رسوبی اختصاص دارند

و شامل انواع مرمر، مرمرمیت، چینی، کنگلومرا، تراورتن، ماسه سنگ، گرانیت، دیوریت، سینیت، گابرو و بعضی موارد کم اهمیت تر می باشند.

۱ـ ویژگیهای فیزیکی سنگ های تزئینی
انواع سنگهای تزئینی بر حسب خصوصیات فیزیکی خود شناخته می شوند.

این خصوصیات عمدتاً عبارتند از:

سختی
دامنه سختی سنگهای تزئینی بسیار زیاد است.

این دامنه از پائین ترین درجه سختی(تالک) گرفته تا به بالاترین درجه سختی(سنگ گرانیت که حتی از فولاد نیز سخت تر است) می رسد.

میزان سختی در قیمت تمام شده سنگ موثر است.

عموماً‌هر چه سنگ سخت تر باشد، استخراج، برش و صیقل کاری قطعات آن ،زمان و هزینه بیشتری را در بر خواهد داشت.

رنگ:
رنگها هر کدام زیبایی و جلوه ای خاص به اشیاء می دهند و مسلماً بشر در انتخاب خود،

علاوه بر استحکام، خاصیت و سهولت کاربرد، به ظاهر امر نیز توجه خاص مبذول می دارد.

ساختمانها به جهت رنگ نمای بیرون آنها، به زیبایی شهر می افزایند. در این خصوص معمولاً رنگهای روشن بر رنگهای تیره و کدر برتری دارند.

ناگفته نماند که رنگ نمای بیرون ساختمانها که ناشی از نوع مصالح بکار گرفته شده (سنگی و یا غیرسنگی) می باشد،

خود تحت تأثیر عوامل جوی قرار دارد.

آب باران می تواند کانیهای موجود سنگ نما را تحت تأثیر شیمیایی قرار داده و رنگ آن را تغییر دهد.

میزان تخلخل
تخلخل در اثر نفوذ آب باران به داخل حفره های سنگ (این حفره ها خود غالباً تحت اثر شیمیایی محلولهای طبیعی بر روی بعضی از کانیهای موجود در سنگ به وجود می آیند) و انجماد آن بیشتر می شود.

در هوای صفر درجه زمستان، آبی که به داخل خلل و فرج سنگ (و یا بعضاً به پشت سنگ نما) نفوذ می نماید،

منجمد شده و موجب می گردد که در سنگ ترکهای عمده ای ایجاد گردد.

این ترکها به مرور زیادتر شده تا اینکه موجب افتادن تمام و یا قطعه ای از سنگ نما می گردد.

مقاومت
مقاومت سنگ، تحت تأثیر عوامل مختلفی از قبیل هوازدگی، سرما، گرما و آتش سوزی، دائماً تغییر می یابد.

همچنین عوامل مربوط به هوازدگی بعضاً شیمیایی می باشند. این عوامل می توانند گازهایی نظیر SO۲ ،O۲ و CO۲باشند.

در شهرها که حضور چنین گازهایی به وفور در هوا وجود دارند.سنگهای نمای ساختمانی بیشتر تحت تأثیر آنها مقاومت خود را از دست می دهند.

برخی عوامل هوازدگی (نظیر انجماد و ذوب آب داخل حفره های سنگ، خاصیت رنگبری و اثر گرمایی نور خورشید) به صورت فیزیکی سنگ را تحت تأثیر قرار می دهند.

لازم به توضیح می باشد که عوامل هوازدگی شیمیایی و فیزیکی تواماً عمل می کنند و غالباً سبب تغییر رنگ، شکسته شدن و جدا شدن سنگ از بنا می شوند.

اضافه می شود که سنگهای آهکی در مناطقی که بارندگی زیاد بوده و گازکربنیک موجود در فضا بیش از اندازه باشد،

برای نمای خارجی ساختمانها چندان مناسب نمی باشد(بویژه انواع تراورتن ها).

انواع سنگهای قابل برش مورد استفاده برای مصارف گوناگون به شرح زیراست:

سنگ روکار بناها
آهکهای متراکم، ماسه سنگ، مرمرهای الوان، توفهای آتشفشانی، گرانیت، سینیت، دیوریت، لابرادوریت، گابرو، بازالت، و سایر سنگهایی که با شرایط ساختمانی سازگاری داشته باشند.

سنگ مورد استفاده در دیوارها
آهک، دولومیت، ماسه سنگها، سنگ گچ، توفهای آتشفشانی.

سنگ نمای داخل بناها
مرمهای صیقل پذیر، سنگ گچ، توف، برش، کنگلومراهای با سیمان کربناتی

سنگهای مورد استفاده برای مصارف خاص صنعتی به صورت زیر تقسیم بندی می شوند:

سنگهای مقاوم در مقابل حرارت
سنگ صابون(تالک، تالک شیست)، توف، آندزیت، بازالت، دیاباز.

سنگهای مقاوم در مقابل اسیدها
گرانیت، دیوریت، کوارتزیت، ماسه سنگهای سیلیسی، آندزیت، تراکیت، بازالت، دیاباز، فلسیت.

سنگهای مقاوم در برابر قلیائیها
آهکهای متراکم، دولومیت، منیزیت، ماسه سنگهای آهکی.

سنگهای مورد استفاده برای پله های خارجی بناها
مرمر، گرانیت، لابرادوریت.

۲ـ رده بندی علمی انواع سنگهای تزئینی و نما

سنگهای مناسب جهت تولید سنگ نما و تزئینی تحت عناوین کلی زیر طبقه بندی می شوند:

الف ـ سنگهای رسوبی

کنگلومراها و ماسه سنگها

کنگلومراها در صورتی که به صورت لایه ای ضخیم باشند و به طور کامل نیز سیمانی شده باشند، امکان دارد

که به عنوان سنگهای تزئینی بسیار جالبی مورد استفاده قرار گیرند.

در صورتی که عناصر کنگلومراها از قطعات آهکی بوده و زمینه سیمانی آنها نیز آهکی باشد و بین رنگ قطعات و سیمان زمینه تباین مناسبی وجود داشته باشد، این گونه کنگلومراها ایده آل تر خواهند بود.

در صورتی که عناصر اصلی سنگهای مزبور دارای کیفیت و خواص متفاوت باشند

(مثلاً برخی عناصر سیلیسی و برخی نیز آهکی باشند و یا عناصر سازنده سیلیسی و زمینه یا سیمان آهکی باشد)،

عمل برش با اشکالاتی مواجه خواهد بود.
ماسه سنگها نیز در صورتی که ضخیم لایه باشند و عناصر آنها آهکی بوده و یا توسط سیمان آهکی کاملاً به یکدیگر سیمانی شده باشند،

احتمالاً به صورت یک سنگ ساختمانی قابلیت کاربرد دارند.

این چنین سنگهایی به ویژه به صورت مالن به کار می آیند.

سنگهای آهکی یا دولومیتی
سنگهای آهکی عمده سنگهای ساختمانی و تزئینی را تشکیل می دهند.

خصوصیات بارز آنها به طور خلاصه عبارتند از:

سختی مناسب، قابلیت ساب و برش بالا، تنوع رنگها، مقاومت خوب، قابلیت استخراج آسان.

تراورتن(Travertine)
تراورتن ها محصول چشمه های آهک ساز قدیمی هستند.

از بین آنها، تراورتن های سفید که رگه های رنگی و خلل و فرج یکنواخت داشته باشند، از مرغوبیت بیشتری برخوردارند.

تراورتن های کرم رنگ که ناشی از وجود رنگینه های (Pigments) پراکنده اکسید آهن در متن سنگ می باشند، از مرغوبیت کمتری برخورداند.

تراورتن های رنگی که بر حسب درصد آلودگی به رنگینه های اکسید آهن به رنگهای

قرمز، گردویی، لیمویی و غیره دیده شوند و دارای نقشهایی که ناشی از اختلاف میزان آلودگی اکسیدآهن در لایه های مختلف تراورتن می باشد،

ظاهر بسیار زیبا و جذابی دارند. به طور کلی، در بازارهای جهانی، تراورتن های رنگی در شرایط فعلی دارای قیمت و بازار مناسبی می باشند.

تراورتن به دلیل داشت

مقاومت قابل قبول، برش پذیری و صیقل پذیری ایده آل، شرایط استخراج ایده آل، زیبایی ظاهر، وجود تخلخل جهت چسبیدن کامل به ملات و خصوصاً ارزان بودن نسبت به سایر سنگها، از جمله پرمصرف ترین سنگهای ساختمانی به شمار می رود.

مرمر(Marble)
مرمرها نیز نظیر تراورتن در نتیجه عملکرد چشمه های آبگرم آهک ساز، به وجود می آیند.

معمولاً مرمر به صورت لایه هایی در میان لایه های تراورتن دیده می شود.

در فرایند عملکرد چشمه های آبگرم، اگر افت دمای آب کند باشد، آراگونیت و اگر افت دما به تندی صورت گیرد، تراورتن تشکیل می گردد.

در ایران بهسنگی که از آراگونیت حاصل می شود، مرمر گفته می شود که نام تجاری انواع رنگی آن انیکس می باشد.

مرمر حاوی رنگهای سبز، لیمویی، زرد و غیره است که پس از سایش به صورت یک سنگ تزئینی لوکس جلوه می کند.

زمینه های مصرفی عمده مرمر عبارتند از

پوشش دیوار سرویسهای لوکس، دکوراسیون داخلی ساختمان، مجسمه سازی و میزهای سنگی.
در ایران معادن:

اسفند و تلنگویه سیرجان، ده رستم کرمان، آب باریک، ،زرشهر، عباس آباد جلفا و چند معدن دیگر از جمله معادن بالقوه در کشور می باشند.

در حال حاضر دورک یا بورق و سفیدکوه استان یزد و معدن موته،

به صورت فعال مورد بهره برداری قرار دارند.

ب- سنگهای آذرین :
گرانیت ها(Granite)
گرانیت ها از جمله سنگ های آذرین هستند که در دهه های اخیردر بازارهای جهانی به عنوان یک سنگ تزئینی لوکس و گران قیمت مطرح گردیده اند.

این نوع سنگها از نظر سختی زیاد، شفافیت و زیبایی خیره کننده حائز اهمیت می باشند.

گرانیت هایی که فاقد آثار آلتراسیون بوده و تحت تأثیر پدیده های تکتونیکی و به ویژه میکروتکتونیک قرار نگرفته،

و نیز به لحاظ رنگ جذابیت لازم را داشته باشند، به عنوان سنگهای تزئینی و نما مطرح هستند.
لازم به توضیح است که برش و سایش گرانیت ها،

در مقایسه با سنگهای آهکی بسیار مشکل تر و هزینه برتر بوده،

به طوری که فقط دیسکها و سنگ سابهای ویژه قادر به برش و سایش آنها می باشند.

گرانیت های روشن ، قرمز و صورتی، به دلیل رنگ خود بسیار با ارزش هستند.

گرانیت های قرمز ناحیه خوی در آذربایجان غربی، نمونه بارز این نوع از گرانیت ها می باشند.

گرانیت های خاکستری رنگ، بر حسب درجه تیرگی و روشنی و اندازه دانه ها(کانیها)، دارای مرغوبیت متغیری هستند.

گرانیت های شیرکوه در یزد و الوند در همدان دارای طیف گسترده ای از انواع گرانیت ها، با رنگها و بافتهای مختلف هستند.

-ریولیت ها
در صورتی که ریولیت ها دارای درصد کوارتز نسبتاً کمتری باشند و فلدسپاتهای پتاسیک صورتی رنگ در آنها دیده شوند،

مطلوب تر بوده و ظاهر صورتی زیبایی خواهند داشت. به طور کلی ریولیت های غیرآلتره کمتر دیده می شوند.

ـ سنگهای آذرین خاص
سنگهای نما ازنوع آذرین خاص می توانند

سینیت ها، دیوریت ها، گابروها و سنگهای خروجی هم ارز آنها یعنی تراکیت ها،آندزیت ها، و بازالت ها

و نیز سنگ های دیگری نظیر نفلین سینیت ها، پریدوتیت ها، پیروکسنیت ها، آمفیبولیت ها و سایر سنگهای آذرین از این دست باشند.
این نوع سنگها در صورتی که کاملاً تازه بوده و دگرسان نشده باشند

و ضمناً در مقطع صیقلی، رنگهای زیبایی نمایان سازند، می توانند به عنوان سنگهای تزئینی خاص مطرح باشند.

ج ـ سنگ های دگرگونی :
مرمریت ها و گنیس ها، دو نوع از سنگهای دگرگونی هستند که استعمال آنها به عنوان یک سنگ تزئینی و نما، مناسب می باشد.
مرمریت ها(Marmarite)
مرمریت ها به صورت سنگهای متامورف سفید، خاکستری و رنگی، با تبلور دوباره، درخشندگی و شفافیت خاصی دارند.

این نوع سنگها که از متامورفیسم سنگهای آهکی اولیه حاصله شده اند، بر حسب درجه متامورفیسم و رشد کریستالها،

ممکن است سنگهای تزئینی مختلفی را با نامها و بافتهای متفاوت ریز و درشت تشکیل دهند.
مرمریت درشت بلور، سفید یا خاکستری روشن تا کرم اصطلاحاً “سنگ چینی” می نامند.

معادن چینی تنگ حنا(نیریز-استان فارس)، نجف آباد، کریستال و چینی الیگودرز و لای بید و گدار سرخ ناحیه موته، از معادن معروف سنگهای چینی ایران هستند.

معدن ده بالای یزد از معادن معروف مرمریت ریز بلور ایران است، که درجه کریستالیزاسیون، سفیدی و یکنواختی رنگ از عوامل مرغوبیت این سنگ به شمار می روند.

گنیس ها

گنیس ها نظیر گرانیت ها، در صورتی که دارای رنگهای ایده آل و عناصر درشت بوده و فاقد آثار التراسیون باشند،

به دلیل بافت چشمی زیبایی که در مقاطع صیقلی بعضی از آنها دیده می شود،

می توانند سنگهای تزئینی استثنایی را تشکیل دهند.
از بین سنگهای موجود ، بیشتر از سنگ معدن به عنوان پوشش و نمای داخلی و کف بعضی ساختمانها به ویژه مساجد و اماکن متبرکه استفاده می شد. اما در سالهای بعد به تدریج علاوه بر سنگ مرمر،

استفاده از تراورتن و مرمریت و بالاخره
سنگ های آذرین مانند گرانیت و سینیت در نمای خارجی ساختمانها رایج شده است.
کاربرد سنگ در نمای داخلی و خارجی ساختمانهای گذشته از زیبایی ظاهری،

سبب افزایش استحکام و دوام ساختمانها، افزوده شدن عمر ساختمانها و کمک به بهداشت محیط زیست ساکنان ساختمان می گردد.

انتخاب سنگ مناسب با آب و هوا

انتخاب سنگ های ساختمانی مناسب که با شرایط آب و هوایی محیط سازگاری بیشتری داشته باشد  

تا دوام سازه را تضمین کند نکته هائز اهمیتی است که باید از سوی خریداران آن در نظر گرفته شود.

به دلیل نبود اطلاعات کافی در خصوص سنگ های ساختمانی در بین مصرف کنندگان ،

در این نگاره سعی شده باختصار اطلاعاتی کاربردی جهت انتخاب سنگ ساختمانی مناسب ارائه شود.

 

نکاتی کاربردی در خصوص انتخاب سنگ ساختمانی مناسب:

خریداران سنگ های ساختمانی معمولا با مشکل انتخاب سنگ مناسب روبرو هستند و

در اغلب موارد انتخاب خود را بر اساس شنیده های خود از دیگران و معیار های غلط انجام میدهند.

در صورتی که با یک انتخاب درست میتوان

ماندگاری ، زیبایی و دوام سازه را افزایش داده و هزینه های تعمیرات و بازسازی در آینده را  کاهش داد.

اولین نکته ای که در خرید سنگ های ساختمانی باید به آن توجه کرد این است که سنگ یک ماده طبیعی است و از دل زمین استخراج میشود

پس بنابراین نباید توقع این  را داشت که مانند نئوپان ، سرامیک ،موزاییک و … با

یک محصول یکدست و بدون تغییر در بافت و رنگ و طرح  که مصنوع دست انسان هستند مواجه باشیم.

سنگ زیبایی نهفته در دل طبیعت را در خود دارد و کسی که سنگ را به عنوان یک محصول طبیعی انتخاب میکند باید بازی رنگ و طرح آن را نیز بپذیرد.

با توجه به نکته ای که در بالا به آن اشاره شد حال با در نظر گرفتن موارد زیر میتوان سنگ مناسب را انتخاب کرد.

اگر قصد خرید سنگ برای ساختمان خود را دارید ،با توجه به فضایی از ساختمان که قصد نصب سنگ در آن را دارید باید نوع آن را انتخاب کنید. به طور معمول فضا ها به چند دسته زیر تقسیم میشوند:

    1. نما خارجی
    2. نمای داخلی
    3. کف پله و پاگرد
    4. کف فرش فضاهای داخلی مسکونی
    5. کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری
    6. کف فرش بام و پیاده رو
    7. سرویس  بهداشتی
    8. درپوش دیوارهای محوطه، حیاط و جان پناه بام
    9. سنگ روی کابینت و اپن

دسته بندی سنگهای موجود در بازار:

  • تراورتن
  • گرانیت
  • مرمریت
  • چینی
  • لایم استون
  • ترا انیکس
  • سند استون
  • اونیکس

حال با توجه به تقسیم بندهای فوق و نوع آب و هوای هر منطقه میتوان سنگ مناسب را انتخاب کرد.

توجه: یک روش سریع برای پی بردن به جنس مناسب سنگ و عاری از ترک بودن آن این است

که پس از ضربه زدن به سنگ توسط یه شیئ فلزی یا سنگی صدایی شبیه بی صدای ضربه زدن به شیشه از آن شنیده شود.

 نمای خارجی :

سنگ های تراورتن ،گرانیت و سند استون از جمله سنگهای مناسب برای نمای خارجی ساختمان میباشند.

تراورتن ها مقاومت خوبی در برابر سرما ،گرما،اشعه UVنور خورشید و رطوبت ، نسبت به سایر انواع سنگها دارند.

البته اکثر گرانیت ها نیز دارای این خصوصیات هستند

اما بعضا رطوبت هوا ممکن است باعث اکسید شدن کانی های آهن موجود در سنگ شده و موجب  نازیبا شدن ظاهر سنگ شود.

و در بعضی از انواع تیره آنها نور خورشید موجب از دست رفتن رنگ طبیعی سنگ شود.

این نکته نیز هائز اهمیت است

که در دو دهه اخیربا توجه به پیشرفت ماشینالات استخراج و فرآوری سنگهای ساختمانی،معادن سنگ ساختمانی ،

بخصوص تراورتن دارای  گسترش چشمگیری در ایران شده است و در نتیجه کارخانجات سنگبری که سنگ تراورتن را فرآوری میکنند نیز تعدادشان افزایش یافته است .

سنگ تراورتن با توجه به تنوع زیادی که در رنگ و در طرح های زیبای طبیعی در خود دارد توانسته جایگاه ویژه ای در بین سایر انواع سنگها به خود اختصاص دهد.

آهکی بودن و تخلخل سنگ تراورتن که یکی از شاخصه های آن نیز به شمار میرود، کمک میکند تا به خوبی با سیمان چسبندگی ایجاد کند و در نتیجه ماندگاری آن روی نما به خوبی حفظ شود.

به همین جهت استفاده از انواع سنگ تراورتن برای نمای خارجی رواج بیشتری پیدا کرده است.

 البته باید در نظر گرفته شود که روش نصب سنگ برای نمای خارجی با بقیه موارد فرق میکند.

با توجه به اختلاف دمای محیط بیرون در شب و روز و تغییرات فصول و در نتیجه انبساط و انقباض سنگ ،

اگر از روش نصب دوغاب سیمان استفاده شده باشد احتمال کنده شدن سنگ از روی نما وجود دارد بنابراین با اسکوپ کردن پشت سنگ آن را روی نما محکم میکنند

در غیر اینصورت باید اندکی بعد از نصب جهت جلو گیری از ریزش سنگها،تک تک آنها را به نما پیچ  کرد.

که ظاهر خوبی ندارد پس بهتر است هزینه ای که قرار است بعداز نصب صرف این کار شود قبل از نصب صرف اسکوپ کردن آن شود.

روش دیگر روش خشکه چینی است، که در این روش با استفاده از پروفیل و نبشی های فلزی پشت کار را شاسی کشی کرده

و سنگ را که بصورت تایل میباشد بوسیله گیره روی شاسی محکم میکنند.

پیشنهاد: انواع تراورتن های رنگی و گرانیت ها

نمای داخلی:

مرمریت ، تراورتن ، گرانیت ، چینی ، لایم استون و تقریبا تمام سنگها را میتوان برای دیوار های داخلی ساختمان بکار برد و این به این خاطر است که سنگ در معرض ناملایمات جوی قرار ندارد.

با این حال ممکن است در طراحی فضاهای داخلی ما محدودیت هایی در رنگ و ابعاد سنگها (به دلیل ناکافی بودن نور طبیعی فضا و…)داشته باشیم و

یا عواملی همچون رطوبت زیاد، نیاز به  نظافت مکرر محیط و اهمیت داشتن سختی در مقابل سایش و براقییت ساب سطح سنگ، انتخاب ما را محدود تر کنند.

با اینکه امروزه مرمرییت ها  به دلیل جلا پذیری خوب و تنوع زیادشان در رنگ و طرح و قیمت،

طرفدار زیادی در سنگکاریهای داخل دارند،

نمیتوان از زیبایی و تنوع سنگ های تراورتن و آنتیک گذشت،

که جلوه های بسیار زیبایی را از ترکیب آنها  میتوان در لابی ها ،پاگردها، اطراف درب آسانسورها،دیوارهای راه پله، دیوار های پارکینگ و … خلق کرد.

راه پله و پاگرد:

انتخاب سنگ مناسب برای این قسمت از ساختمان بسیار هائز اهمیت است.

معمولا استفاده از سنگهای گرانیت به دلیل مقاومت بالا در مقابل سایش ، رطوبت و ضربه ،بسیار معمول است  اما با این حال تعدادی از مرمریت  ها (مانند مرمریت خوی، خوبسنگان، صلصالی ، کوثر،گلبهار،و…) و

لایم استون ها(مانند گوهره و بوژان) نیز برای استفاده در راه پله ها توصیه میشوند.لازم به ذکر است قیمت بعضی از مرمریت ها  در سایز پله بسیار بیشتر از برخی از گرانیت ها میباشد،

که بستگی به نظر خریدار و بودجه وی دارد.

توجه1: پلکان ساختمانهای اداری و تجاری و مدارس که آمد و شد زیادی دارند

میبایست حتما از جنس مرمریت مرغوب یا گرانیت باشند

در غیر اینصورت به سرعت فرسوده شده و زیبایی خود را از دست میدهند.

توجه2: پلکان ورودی ساختمان که در فضای باز قرار گرفته است

حتما باید سطح آن از اصطحکاک کافی برخوردار باشد تا در مواقع بارندگی و یخبندان افراد براحتی از روی آن تردد کنند.

جهت ایجاد اصطحکاک لازم بر روی سطح سنگ روش های متعددی مثل : تیشه ای کردن سطح سنگ،شیار زدن، فلیم کردن، و برجسته کردن لبه پله  ، وجود دارد.

کف فرش فضاهای داخلی مسکونی:

سازندگان خوش ذوق و افرادی که اهمیت زیادی به کیفیت بنا میدهند استفاده از سنگ را برای کف فرش واحدهای مسکونی

با هیچ گزینه جایگزینی (مانند سرامیک پارکت و…)عوض نمیکنند.

از جمله دلایل تصمیم ایشان را میتوان به تاثیرعواملی چون:

دوام، رنگ طبیعی، مقاومت در برابر ضربه اجسام نوک تیز، ساب و جلا پذیری مجدد، زیباوشکیل شدن فضای داخل ، نگهداری خوب گرما در سیستم های گرمایش از کف دانست.

البته بسیاری از سازندگان ساختمان به جهت صرفه جویی در هزینه های ساخت بیشتر تمایل به استفاده از سرامیک و یا موزاییک برای کف فرش واحد های مسکونی دارند،

بهترین گزینه را برای کف فرش واحد مسکونی ، مرمریت ها هستند.

زیبایی و ساب پذیری خوب آنها باعث شده تا در کارخانجات سنگبری ،نوع مرغوب آنها را حتی تا سایز 1×1 متر  و بعضاٌ بیستر نیز برش دهند.

ابعاد معمول  و استاندارد سنگ های مرمریت برای کف به قرار زیر است:

ابعاد به سانتیمتر است

30×30  و  40×40  و  50×50  و  60×60

پیشنهاد: مرمریت دهبید، خوی، نمین،اونیکس(مرمر)، خوبسنگان ، آباده ، صلصالی ، فراز و …

کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری:

همانطور که قبلا در خصوص فواید استفاده از سنگ در کف فرش فضاهای داخلی مسکونی ذکر شد فضاهای اداری  و تجاری نیز از این قاعده مستثنا نیستند

و کاربر سنگ در آنها بسیار معمول و بجاست

با این تفاوت که در انتخاب نوع سنگ در این مورد  باید دقت بیشتری کرد،

زیرا در فضاهای اداری و تجاری تردد افراد بسیار بیشتراز مسکونی بوده و سطح با فرش و یا موکت پوشیده نمیشود.

لذا مرغوبیت سنگ بسیار هائز اهمیت است.

پیشنهاد: مرمریت خوی ، خوبسنگان

کف فرش بام و پیاده رو:

استفاده از سنگهای تراورتن،چینی و گرانیت بسیار برای کف فرش بام و پیاده رو مناسب است. مقاومت در برابر رطوبت وفشار و یخ زدگی از جمله مشخصات این سنگ ها میباشد.

توجه: معمولا برای جلوگیری از لغزیدن پا  در مواقع بارندگی و یخبندان،

هنگام راه رفتن روی سطوح فرش شده با سنگ معمولا سطح سنگ را صیقلی نمیکنند

و بعضا سطح آنهاششظ را نیز بروش هایی برجسته میکنند تا اصطکاک آنرا افزایش دهند.

پیشنهاد: گرانیت های ارزان قیمتر مثل گرانیت سفید نطنز،مروارید مشهد، نهبندان و. . .

و انواع تراورتن  که بصورت بی موج (Cross cut)بردیده شده باشند،زیرا در این حالت سنگ مقاومت بیشتر در برابر فشار و ضربه تحمل میکند.

سرویس بهداشتی:

کاربرد سنگ در کفپوش و دیوارهای سرویس بهداشتی موجب سهولت در نظافت آن  میشود

و به دلیل دوام بالای سنگ در برابر رطوبت و مواد شوینده و لکه بر،

استفاده از سنگ را بخصوص در سرویس های بهداشتی عمومی مثل پارک ها ،اماکن زیارتی و … بسیار متداول است.

توجه: استفاده از سنگهای مرمریت برای سرویس های بهداشتی توصیه نمیشود.

پیشنهاد: چینی سفید سیرجان، کریستال لایبید، چینی الیگودرز ، چینی ازنا، چینی نیریز و. . .

درپوش دیوار محوطه ،حیاط و جانپناه بام:

تراورتن بهترین و ارزان ترین گزینه برای در پوش دیوارها میباشد.

توجه: نکته قابل توجه در خصوص درپوش روی لبه دیوار ،شیار زیرین لبه سنگ است که به آن آبچکان نیز  میگویند.

آبچکان شیاری است جهت جلو گیری از سرازیر شدن آب باران از روی سطح سنگ درپوش به روی پوشش دیوار زیرینش تا از تخریب پوشش سطح دیوار توسط آب جلوگیری شود.

سنگ روی کابینت و اپن:

سنگ روی کابینت و اپن باید در مقابل  ضربه ، سایش و رطوبت مقاوم بوده و تحمل وزن را داشته باشد

در ضمن بسیار مهم است که کمترین واکنش را با مواد غذایی و شوینده داشته باشد.

پیشنهاد: سنگهای گرانیت و چینی گزینه های مناسبی برای کابینت و اپن هستند.