استخراج سنگهای ساختمانی

با توجه به پیشرفت روزافزون صنعت و معدن و اهمیت بالای آن، امروزه بسیاری از معادن باارزش ایران به روش روباز استخراج می شوند. ایران تنوع چشمگیری از سنگهای تزیینی مختلف را در خودجای داده است، ولی متأسفانه سهم چندانی از بازارهای جهانی را کسب نکرده است. گرچه عوامل متعددی در این عدم موفقیت سهیم هستند ولی روش های نامناسب تولید، استخراج و فرآوری به ویژه برای سنگ های سخت مانند گرانیت باعث گردیده است تا نتوان از پتانسیل های معدنی ایران استفاده بهینه نمود. روش های متعدد و متنوعی برای استخراج سنگ های ساختمانی وجود دارد. استفاده از مواد منفجره، برش با جت آب، لیزر، شعله وغیره به دلایلی از قبیل هزینه تمام شده بالا، محدودیت تجهیزات، مطالعاتی بودن روش و پایین آوردن کیفیت قواره، کاربرد زیادی در استخراج سنگ های ساختمانی ندارند. روش مرسوم در اکثر معادن سنگ های ساختمانی، استفاده از سیم برش الماسه و مواد انبساطی است.

چند اصطلاح رایج در سنگ های ساختمانی :

کوپ: قطعه ای از سنگ که معمولا بیش از چند تن است و تا ۲۰ تن نیز می رسد کمترین وزن کوپ به بازار و نوع سنگ بستگی

دارد. مثلا در مورد مرمر به قطعات در حدود ۵۰۰ کیلوگرم نیز کوپ گویند .

قواره: به قطعاتی از سنگ ساختمانی که تقریبا به شکل مکعب مستطیل باشدقواره گویند. وزن قواره معمولا بیش از۱۰ تن است.

پلاک: صفحاتی از سنگ ساختمانی که در کارخانجات سنگبری از قواره یا کوپ تهیه می شوند و پس از ساب وصیقل بهقطعات موردنظر تقسیم می شوند.

سنگ لاشه: سنگهای ساختمانی که ضمن استخراج سنگ قواره یا کوپ بدست می آید و معمولا شکل هندسی خاصی ندارد وعمدتا به عنوان باطله از معدن خارج می شود.

سنگ گلدانی: به سنگهای لاشه قابل استفاده جهت تهیه اشیای زینتی گفته می شود در معادن مرمر به سنگهای کمتر از۵۰۰ کیلوگرم سنگهای گلدانی گویند.

برای استخراج سنگهای ساختمانی با روشهای مکانیزه،سنگ مورد نظر بایستی دارای شرایط ذیل باشد:

  1. آلتراسیون (تجزیه و هوازدگی) در سنگ صورت نگرفته باشد.

  2. فاقد درز و شکاف و لایه بندی ظریف باشد.

  3. فاقد شیستوزیته (لایه بندی نازک یا تورق)باشد.

  4. قابلیت برش، ساب و صیقل را داشته باشد.

  5. سختی قابل قبول داشته باشد.

  6. شرایط استخراج مناسب به منظور استفاده از روش های مکانیزه فراهم باشد.

  7. ذخیره کافی داشته و اقتصادی باشد.

عوامل موثر در انتخاب روش بهینه استخراج :

  1. ویژگی های زمین شناسی

  2. زیرساخت های اقتصادی منطقه

  3. میزان ذخیره

  4. ترکیب روش‌ها: ممکن است در یک معدن با توجه به توپوگرافی و نوع ماده معدنی و عوامل دیگر استفاده از یک یا دو روش به طور همزمان اقتصادی تر و مناسب تر باشد.

  5. امکان استفاده از باطله: با توجه به این که امروزه می توان از باطله های تولید شده در معادن در صورتی که کیفیت مناسب داشته باشند برای ساخت مصنوعات سنگی استفاده کرد. مثلا در روش حرارتی باطله تولید شده کیفیت خیلی پایینی دارد و قابل استفاده نمی باشد.

  6. قوانین و مقرارت کشوری

  7. مرغوبیت و یا نادر بودن سنگ

  8. توجیه پذیری اقتصادی

  9. نوع مصرف

روشهای استخراج سنگ های تزئینی:

  1.  استخراج با چال موازی.
  2.  استخراج با ماشین های سنگ بر (هاواژ).
  3.  استخراج هیدرومکانیکی.
  4.  استخراج به کمک حرارت.
  5.  استخراج با سیم برش فولادی.
  6.  استخراج با سیم برش الماسه.
  7.  استخراج با مواد شیمیایی منبسط شونده.

۱ـ روش استخراج با چال موازی:

روش استخراج سنگ به کمک چالهای موازی، قدیمی ترین روش استخراج سنگ از سینه کار می‌باشد. در این روش ابتدا در خط مورد نظر که بعداً ضلعی از صفحه جدا شدنی خواهد بود، تعدادی چال به فواصل معین از یکدیگر حفر می گردد. فاصله چال های یک ردیف می تواندتا چندین سانتیمتر متغیر باشد. این امر به نوع سنگ ، وزن مخصوص واستحکام سنگ بستگی دارد.هر چه چال ها به هم نزدیکتر باشند، بلوک بهتر ومطمئن تر جدا می شود. البته از نظر اقتصادی تعداد زیاد چال ها پر هزینه است و باید فاصله مناسب چال ها را برای هر نوع سنگ با آزمایشات متعدد به دست آورد. تعداد چالها در هر بلوک سنگ با افزایش طول و عرض بلوک کاهش پیدا می کند. بنابراین استخراج بلوکهایی با طول وعرض بیشتر اقتصادی تر است البته بزرگی بلوک به شرایط معدن و وسایل و ماشین آلات بستگی دارد.همچنین عمق چال به جنس سنگ و ارتفاع بلوک مورد نظر بستگی دارد . به عنوان مثال:گرانیت چهار پنجم ارتفاع بلوک، سنگ آهک یک سوم تا یک دوم ارتفاع بلوک، مرمر دو سوم ارتفاع بلوک
استخراج سنگ به کمک چال های موازی برای کانسارهایی که لایه بندی طبیعی دارند و نیاز به حفر چال های افقی ندارند نظیر معادن تراورتن با موفقیت انجام می‌گیرد.و همچنین برای معادن گرانیت با توجه به سختی سنگ روشی مناسب است.پس از حفر چال های مورد نیاز به سه روش بلوک را از توده سنگ جدا می کنند.

۱-۱-استخراج بلوک به کمک پارس و گوه: پس از حفر چال ها در هر یک، دو تیغه ی فلزی و یک گوه که از جنس فلز محکم است، قرار می گیرد.در این حالت ابتدا گوه به کمک یک چکش سبک، جا گذاری می شود. سپس با یک پتک به وزن ۱۰ کیلوگرم عمل ضربه زنی به روی گوه تا شکافتن سنگ صورت می گیرد.

۱-۲-استخراج بلوک به روش مکانیکی(پارس و گوه دستگاهی): در این روش جهت جدا کردن بلوک از توده سنگ پس از حفر چال ها از یک نوع چکش هیدرولیکی استفاده می شود. با این روش زمان استخراج کاهش می یابد و قدرت بدنی کمتری لازم است.این چکش ها قدرت زیادی دارند و با یک پمپ هیدرولیکی راه اندازی می شوند. نیروی محرکه می تواند توسط نیروی برق و یا هوای فشرده تأمین گردد. در برخی موارد، پمپ هیدرولیکی به وسیله موتور بنزینی به حرکت در می آید.

۱-۳-استخراج با مواد ناریه سبک: در معادن سنگ گرانیت معمولاً ابتدا چالهای عمودی و افقی به فواصل مناسب حفر می شوند آنگاه با استفاده از مواد ناریه مخصوص و فتیله انفجاری آتشباری صورت می گیرد وبلوک از توده سنگ جدا می شود. در این روش برای آتشباری از مواد منفجره ای که وزن مخصوص وسرعت انفجار کم دارند مانند: K – Pipechargاستفاده می شود.

۲-استخراج با ماشین های سنگ بر (هاواژ):
ماشین های سنگ بر در سنگهایی که سختی آن چندان زیاد نیست با موفقیت به کار رفته ولی در سنگهای سخت نظیرگرانیت نتیجه مطلوبی نداشته است. روش استخراج به کمک ماشین سنگ بر بدین گونه است که با ماشین صفحات از پیش تعیین شده سنگ را می برند و بلوک را از سینه کار جدا می کنند . ماشین های سنگ بر طوری به کار گرفته می شوند که صفحات پیاپی از بلوک های متعددی در طول یک خط بریده می شوند و بدین وسیله جابه جایی ماشین به حداقل می رسد.

E-04

E-03

استخراج به کمک ماشین سنگ بر

سه دسته ماشین سنگ بر وجود دارد :

۲-۱ – ماشین سنگ بر با باوزی زنجیر دار:
این دستگاه دارای بازویی است که روی آن زنجیری به سرعت حرکت می کند. ماشین میتواند به صورت عمودی یا افقی قرار گیرد. در نتیجه این ماشین قادر است شیار عمودی یا افقی در سنگایجاد نماید.

معایب استفاده از این روش نسبت به سیم برش الماسه:

  1.  ضخامت برش به وسیله ماشین سنگ بر زنجیر دار حدود ۴۰ میلی متر است.
  2.  با توجه به افزایش ضخامت برش هزینه برش سنگ با این دستگاه بیش از هزینه برش با سیم برش الماسه خواهد بود. (هزینه برش تقریباً۳۰ درصد گرانتر از برش با سیم الماسه است).
    هزینه نگهداری بیشتر
  3.  نیاز به تخصص بیشتر
  4.  عمق برش محدودتر نسبت به سیم برش الماسه.

در مقایسه با سیم برش الماسه امتیازاتی به شرح زیر دارد:

  1. سرعت برش با دستگاه سنگ برحدود ۴۰ % بیشتر از سیم برش الماسه می باشد.
  2. برش سطح عقب بلوک با این دستگاه آسان تر و سریع تر انجام می گیرد .
  3. از نظر ایمنی این دستگاه برتری دارد.
  4. کار با این دستگاه نیاز به حفر چاه ندارد و به این ترتیب با احتساب هزینه مصرف لوازم و دستمزد کارگر کوهبر و قیمت ماشین آلات حفاری، قسمتی از هزینه اضافی با این دستگاه را جبران می نماید.

۲-۲-ماشین هاواژ با دیسک برنده:
این دیسک ها کاملاً شبیه دیسک­های مورد استفاده در کارخانجات سنگبری است. با به کار بردن آلیاژهای گرانتر و یا الماس، در دندانه های دیسک، می توان سرعت برش را افزایش داد و سنگهای سخت نظیر گرانیت را نیز برید.دستگاه همزمان با برش ، در جهت برش حرکت می کند وجدولهای سنگی به طول و عرض و ارتفاع معین را جهت نصب در محوطه ساختمانها و خیابان ها وغیره مستقیماً از معادن استخراج می نماید.
۲-۳- ماشین سنگ بر با صفحه فرز:
از آنجا که با دیسک برنده، امکان تهیه بلوک های بزرگ وجود ندارد، یک نوع ماشین با صفحه فرز ابداع شده است که جهت استخراج بلوک های بزرگتر به کار می رود. در این دستگاه یک صفحه برنده به نام « فرز »، توسط چرخ دنده ای که خود به وسیله موتور دستگاه به حرکت درمی آید گردانده می شود .

۲-۴-مزایای استخراج با دستگاه هاواژ:

  1. سرعت برش این دستگاه بیشتر از سرعت برش سیم الماسه است(حدود ۴۰ درصد).

  2. نسبت به روش سیم برش الماسه، برش سطح عقب بلوک با این دستگاه آسان تر و سریع تر انجام می شود.

  3. نسبت به روش سیم برش الماسه، ایمنی بیشتری دارد (مشکل پاره شدن سیم وجود ندارد).

  4. نیازی به حفر چال نمی باشد.

  5. سر و صدای اندک

  6. کیفیت بالای بلوک برای عملیات فرآوری

۲-۵- معایب استخراج با دستگاه هاواژ:

  1. ضخامت برش نسبت به روش سیم برش الماسه، بیشتر است.

  2. هزینه ی برش بیشتر از روش سیم برش الماسه است (حدود ۳۰ درصد).

  3. در مقایسه با ماشین برش با سیم الماسه، نگهداری ماشین مشکل تر و نیاز به تخصص بیشتری دارد.

  4. عمق برش تابعی از طول بازو و محدود است.

  5. وضعیت هندسی معدن باید منظم باشد.

۳ – روش استخراج هیدرومکانیکی:
در روش استخراج هیدرومکانیکی آب به وسیله آبفشان­هایی که با موتورهای هیدرولیکی به حرکت در­می آیند، در سنگ شیار ایجاد می نماید. در این روش آب تحت فشار بسیار زیاد قرار می گیرد و جریان آب به صورت یک رشته باریک به قطر مداد معمولی از سر شیلنگ­های مخصوص و دورانی به سنگ پاشیده می شود و انرژی سینتیک آب باعث بریده شدن سنگ می گردد. در برخی از انواع آبفشان‌ها،‌آب به شکل ضربه­ای از دهانه خارج می شود. در این صورت می توان فشار آب را به تراکم زیادتری افزایش داد.

۴- روش استخراج به کمک حرارت:
در این روش به کمک شعله در عمق صفحه مورد استخراج و در سطوح مختلف شیاری به ضخامت ۷۰ تا ۱۰۰ میلی متر ایجاد می شود. در واقع برای برش سنگ از خاصیت ذوب یا خاصیت سوزاندن سنگ استفاده می شود که خودپارامتری از جنس سنگ است. حرارت لازم از گازوییل به عنوان سوخت اصلی وهوای فشرده به عنوان کمک تأمین می گردد. عمل برش توسط کارگر انجام می شود شعله ایجاد شده با حرارتی بیش از ۱۲۰۰ درجه سانتی گراد به سنگ برخورد می کند. بر اثر استنباط ناشی از حرارت، پوسته ی سنگ جدا می شود و گازهای حاصله ذرات را معلق می‌سازد . مصرف ویژه سوخت در این روش به ازاء هر متر مربع از صفحه مورد برش حدود ۵۰ ـ ۴۰ لیتر است و با توجه به قیمت سوخت که در اکثر کشورها بالاست و مشکلاتی که در زمینه حفاظت کارگران در مقابل حرارت وصدای زیاد وجود دارد، این روش استخراج چندان متداول نیست و فقط در بعضی از معادن گرانیت که کاربرد سایر روشها نیز پرهزینه است، به کار می رود.

۵- روش استخراج با سیم برش فولادی:
استفاده از شیوه برش با سیم فولادی ، از یکصد سال پیش در معادن بزرگ سنگ کشورهای اروپایی نظیر ایتالیا متداول گردیده است. در این روش ابتدا چالهایی با طول بیش از۳۰ متر، که درسطوح مختلف یکدیگر را قطع می کنند، حفر می گردد.آنگاه با عبور سیم های فولادی از چالها قسمتی از سنگ محدودشده به برش آن اقدام می شود.اساس کار بر حرکت دورانی یک سیم فولادی تحت کشش است که به کمک پودر سیلیس و آب موجب برش سنگ می شود. به طوری که این سیستم برش، از یک دستگاه نیروی محرکه، تعدادی قرقره هدایت کننده، دستگاه ایجاد کشش وابزارهای کمکی وابسته، تشکیل شده است. جهت ایجاد کشش لازم، از روش آویزان کردن وزنه به ارابه ای که حاوی قرقره است، استفاده می شود. با این روش به راحتی می توان با تغییر زاویه ای که به قرقره می دهند، سطوح افقی یا عمودی را برید.

E-08   E-09

دستگاه سیم برش فولادی

 

۵-۱- مزایای روش سیم برش فولادی:

  1. بریدن سطوح وسیع (در مواردی نزدیک به ۲۰۰۰ متر مربع).

  2. امکان استفاده از آن در نقاط دوردست با افزودن بر طول سیم و قرقره‌های هادی.

  3. امکان استفاده از این روش در معادن زیرزمینی.

  4. می توان با تغیر زاویه‌ای که به قرقره داده می‌شود، سطوح افقی یا عمودی را برید.

  5. طراحی و نگهداری ساده.

  6. قابلیت تولید بلوک‌هایی با اندازه و شکل مناسب.

  7. انرژی نسبتا کم مصرفی.

  8. این روش در سنگ‌های کربناتی از جمله مرمریت کارایی خوبی داشته

۵-۲- معایب روش سیم برش فولادی:

  1. هزینه‌های پرسنلی و سرمایه‌گداری زیاد.

  2. پیچیدگی تأسیسات که مستلزم کارآموزی و تجربه کافی است.

  3. مشکلات پمپاژ آب.

  4. مشکلات تهیه پودر سیلیس.

  5. سرعت کم برش ( ۱ متر مربع در ساعت).

  6. استهلاک زیاد سیم و مواد ساینده.

  7. دست و پاگیر بودن سیم‌ها در منطقه عملیات.

  8. صرف زمان نسبتا زیادی برای نصب تأسیسات و تجهیزات.

  9. گیر کردن و یا پاره شدن سیم در اثر آزاد شدن تنش‌های کوه و انبساط سنگ.

۶- روش استخراج با سیم برش الماسه:

دستگاه سیم برش الماسه شامل سیم الماسه به طول ۲۵ تا ۴۵ متر (حداکثر ۱۵۰ متر) به وسیله یک اینچ با قرقره راهنما، در یک جهت معین به طور دایم روی سنگ بریده می­شود. برای این منظور ابتدا در سنگ دو چال عمود برهم که محدوده بلوک را تشکیل می­دهد حفر شده سیم الماس را از آن عبور داده می شود. دستگاه برش در موقع کار بر روی ریل قرار دارد و با استفاده از امکانات الکترونیکی و هیدرولیکی به طور اتوماتیک بر روی ریل جابجا می­شود و با انجام عمل برش خود را به عقب می­کشد. نیروی کشش سیم که حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ کیلوگرم است به صورت ثابت حفظ می­شود. دستگاه وینچ معمولاً در فاصله ۵ الی ۸ متری سینه کار قرار می­گیرد. بدین ترتیب حدود ۱۵ متر از سیم الماسه به طور آزاد کار می کند. مکانیزم دستگاه به گونه­ای است که می­توان با جابجایی و تغییر جهت محور وینچ از حالت افقی به عمودی سنگ را به طور افقی و یا عمودی برید.برش افقی باید زمانی صورت گیرد که برش عمودی کوه هنوز انجام نگرفته است زیرا در غیر این صورت در انتهای برش افقی امکان دارد بلوک سنگ از کوه جدا شده و سیم برش را که در حالت افقی کار می کند له نماید. حمل و نقل بلوک­های ماده معدنیپس از مرحله برش برای جدا کردن بلوک بریده شده از سینه کار، از جک­های هیدرولیک و بالشتک­های فشرده، استفاده می­گردد.

۶-۱- دستگاههای مورد استفاده در روش استخراج سیم برش الماسه :

۱ـ دستگاه برش :

اجزاء دستگاه برش عبارتند از : موتور دستگاه – قرقره ها- ریل ها

 

E-10

نمونه ای از دستگاه سیم برش الماسه در معدن سنگ ساختمانی

۳ـ سیم الماسه :

اجزا سیم الماسه عبارتند از : سگمنت الماسه( عملیات برش توسط آن انجام می شود)- فنر فولادی – رینگ فاصله (بوش)- رینگ ایمنی( به صورت صنعتی که پس از هر ۵ سگمنت یک دانه پرس شده است)- اتصالات رزوه ای – سیم بکسل فولادی

 

اجزائ متشکله سیم برش الماسه

جهت برش سنگهایی که سختی متفاوتی دارند سیم های مختلف وجود دارد سرعت حرکت سیم به سختی سنگ بستگی دارد .

معمولاً در سنگهای سخت در حدود ۲۰ تا ۳۰ متر در ثانیه و در سنگهای چینی و مرمریت در حدود ۳۰تا ۳۶ متر بر ثانیه است .

سرعت برش سنگ به جنس و کیفیت سنگ بستگی دارد در معادن مرمریت از ۴ تا ۷ متر مربع در ساعت است که در حالت خوب به ۹ متر مربع نیز می رسد. در اثر اصطکاکی که بین سیم و سنگ بوجود می آید اجزاء فلزی سیم الماسه سریعاًفرسوده می شود .

بنابراین پس از ۲۰۰ الی ۳۰۰ متر مربع برش باید قطعاتی مانند فنرها و اتصالات تعویض شود. برای جلوگیری از خطرات احتمالی و راندمان بیشتر ، کنترل هر روزه اتصالات سیم ؛ یکی از کارهای ضروریمی باشد. همچنین برای اینکه در مواقعی که سیم پاره می شود سیگمنتها و اتصالات پرتاب نشوند به ازای هر سیگمنت یک رینگ ایمنی پرس شده که در صورت پاره شدن سیم تنها حداکثر ۵ سیگمنت و فنر از کابل جدا خواهد شد.

۶-۲- پارامتر های مؤثر در کارایی استخراج با روش سیم برش الماسه:

نکته مهم دراستفاده بهینه از سیم الماسه، تولید بلوک هایی با حداقل هزینه توسط تعدیل پارامترهای مؤثر در برش مؤثر است. چندین پارامتر در عملیات برش با سیم الماسه تأثیرگذار هستند که به طور کلی به دو دسته پارامتر های غیر قابل کنترل و پارامترهای نسبتاً قابل کنترل تقسیم بندی میشوند. پارامترهای غیر قابل کنترل از جمله خصوصیات فیزیکی مکانیکی و بافتی سنگ،‌ که قبل از عملیات برش باید تعیین شود. بعد از تعیین پارامترهای غیر قابل کنترل، ‌یک فرآیند برش خوب با تعدیل پارامترهای به طور جزئی قابل کنترل، قابل دسترسی خواهد بود.این پارامترها به طور مختصر در جدول (۱) آورده شده اند .

 

جدول پارامترهای مؤثر درکارایی برش با سیم برش الماسه

پارامترهای غیرقابل کنترل

پارامترهای نسبتاً قابل کنترل

خصوصیات سنگ

خصوصیات ماشین برش

خصوصیات عملیات

سختی

مفاومت

محتوی آب

درجه دگر سانی

وضعیت ناپیوستگی ها

ترکیب کانی شناسی و بافت سنگ

قدرت ماشین

سرعت سیم

ساختار سگمنت های الماسه

ابعاد بلوک

هندسیه سیم در حین برش

ارتعاش ماشین

مصرف آب

پرسنل فنی

تکنیک های استفاده شده

با افزایش سایش سگمنت ها، نرخ برش وکارایی سیم کاهش می یابد و هزینه عملیات افزایش خواهد یافت. مهم ترین موضوع در کار با سیم برش الماسه، تعیین شرایط عملیات به طوری است که سایش به حداقل و کارایی به حداکثر برسد.

۶-۳- مزایای استخراج با سیم برش الماسه:

  1. طیف کاربری وسیع

  2. نیاز به نیروی کاری کمتر

  3. عملکرد بدون سر و صدا

  4. عدم تولید ذرات پودری شکل یا ارتعاش

  5. بازدهی بسیار بالا

  6. ضایعات کم

  7. کیفیت بسیار خوب بلوک تولید شده برای فرآوری

  8. امکان برش در ابعاد بسیار بالا

  9. عدم وجود پرتاب سنگ

۶-۴- معایب استخراج با سیم برش الماسه:

  1. نیاز به چالزنی مقدماتی

  2. تأمین منابع آب

  3. هزینه های عملیاتی نسبتاً بالا

  4. نیاز به پرسنل ماهر

۷- استخراج به کمک مواد شیمیایی منبسط شونده:

امروزه معدن‌کاری و شیوه های رایج در آن در حال تحول دائمی است و بسیاری از مراکز و مؤسسات تحقیقاتی فعال در امور معدن برای پیش‌برد اهداف معدن‌کاری دست به تولید موادی می‌زنند که بیشترین بازدهی را دارا بوده و در عین حال علاوه بر ارزانی قیمت ‌‌، با محیط زیست سازگاری داشته باشد.

یکی ازمواردی که به طور روز افزون در کارهای معدنی ایران مورد استفاده قرار می گیرد انواع پودرهای منبسط شونده است. این ماده به جای ماده ناریه، در معادن سنگ ساختمانی مورد استفاده قرار گرفته است و مصرف آن‌ها در معادن سنک ساختمانی رو به افزایش است. قدرت انفجار و تخریب این مواد نظیر باروت و دینامیت و آنفو نیست و در واقع به نوعی کار پارس و گوه را انجام می‌دهد.برای استفاده از این مواد باید چال‌های موازی در سنگ، حفر کرد. سپس ماده مورد نظر را با آب مخلوط کرده تا بصورت دوغاب درآید. دوغاب در چال‌ها ریخته شده و پس از مدتی در اثر پدیده آب‌گیری، دوغاب تا چندین برابر حجم خود افزایش حجم می‌دهد در اثر این افزایش حجم تنش فشاری بسیار زیادی به دیواره چال وارد می‌شود. این پودرها انواع مختلفی دارند مانند: فرکت، دکسپن، استامیت، کتراک و ….. که در ادامه چند نوع از این پودرها را معرفی می کنیم.

۷-۱- فرکت: محصول جدیدی از کشور ایتالیاست که استفاده از آن مزایای بسیار زیادی نسبت به کلیه روش های استخراج در سنگ های ساختمانی دارد. هزینه های این روش در حالت کلی از بقیه روش های مشابه پایین تر و نیاز به ماشین آلات سنگین ندارد. این ماده می تواند درمحدوده گسترده دمایی (اززیرصفردرجه سانتی گرادتا ۷۰درجه سانتی گراد) بنحوی عمل کند که، هیچ ماده ای تا به امروز نتوانسته است این چنین عملکردی داشته باشد. این پودر در ۶ نوع متفاوت و با توجه به درجه حرارت محیط در بازار موجود است. معادنی که در ایران از این پودر استفاده می کنند: معدن سنگ گرانیت نائین اصفهان، معدن سنگ گرانیت لواسان شمال تهران و معدن سنگ گرانیت میبد یزد می باشند.

۷-۱-۱- مزایای پودر فراکت نسبت به پودرهای دیگر:

  1.  تولید با شرایط گرمای محیط
  2. تنظیم سرعت عملکرد
  3. صرفه جویی در مصرف پودر
  4. سهولت استفاده در چال‌های افقی
  5. قابلیت پمپاژ
  6. عدم تولید گاز سمی
  7.  تولید تنش فشاری بسیار زیاد
  8.  فشار تصاعدی اعمال شده بر جداره چال
  9. ایجاد سینه کارهای بلند
  10.  عدم نیاز به حفر کامل چال
  11.  عدم نیاز به ماشین آلات سنگین و هزینه کم استخراج
  12. فاصله زیاد چال‌ها
  13.  عدم ورود به درزهای طبیعی سنگ
  14.  شکل مربع یا مستطیلی سنگ
  15.  عدم نیاز به آب خالص

۷-۲- دکسپن: این ماده در حال حاضر در ایالات متحده کاربرد زیادی در استخراج سنگ های ساختمانی دارد.

۷-۳- کتراک: کتراک ازجمله موادغیرمنفجره شیمیایی درمعادن می باشد.که با استفاده ازاعمال نیروی کشش دردیواره چال باعث شکست سنگ می گردد.کتراک به گونه ای عمل می کند که گازوحرارت بالایی تولید نکرده ولی عمل شکست راتقریبا مانند انفجار انجام می دهد. از این ماده نیز در استخراج سنگ در ایران استفاده می شود.

۷-۴- استامایت: یکی ازمواد به کار رفته در استخراج سنگ های ساختمانی و تا حدودی کمتر در کارهای عمرانی می باشد. هر چند در نگاه نخست قیمت پایین این مواد باعث استقبال ازآن می گردد، اما درنهایت هزینه های جانبی و کاهش میزان استخراج سبب بالا رفتن هزینه های تمام شده خواهد بود. استامایت ازجمله مواد منفجره شیمیایی غیرمعمول در معادن می باشد که یک ماده تخریب کننده بدون صدا و خطر می باشد. استامایت در چهارنوع مختلف و در چهار شماره در بازار موجود می باشد. که هریک از انواع آن برای سنگ ها در درجه حرارت محیطی خاص به کارمی رود. یکی از عیوب اساسی این ماده دیر عمل کردن و در برخی موارد عمل نکردن این ماده است. یکی دیگر از بزرگترین معایب این ماده عدم کارایی در برش کف می باشد.

۷-۵- مزایای استفاده از مواد شیمیایی منبسط شونده:

  1. عدم نیاز به مواد ناریه

  2. سهولت استفاده: استفاده از پودرهای منبسط شونده نیاز به نیروی متخصص ندارد وبا یک آموزش کوتاه مدت می توان از این پودرها استفاده نمو.

  3. سهولت حمل و نقل

  4. دلخواه بودن شکل برش

  5. سازگاری با محیط زیست: به طور کلی پودرهای منبسط شونده ترکیباتی از مواد معدنی طبیعی می باشند. که استفاده ازآنها مشکل خاصی را از نظر زیست محیطی به وجود نمی آورد.

۷-۶- معایب استفاده از مواد شیمیایی منبسط شونده:

  1. استاندارد نبودن تولید: بسیاری از پودرهای منبسط شونده موجود در بازار ایران توسط تولید کنندگان مختلفی تهیه میشوند و به دلیل رقابت مالی، بسیاری از این تولید کنندگان استانداردهای تولید را رعایت نمی کنند.از این رو بسیاری از محصولات تولیدی از نظر کیفیت فاقد مشخصات مطلوب هستند.

  2. شرایط آب و هوایی: بسیاری از پودرهای موجود در بازار ایران برای استفاده در شرایط آب و هوایی مختلف تولید نمی شوند. و لذا از پودر یکسانی در مناطق گرم و مناطق سرد استفاده می گردد. از این رو چون عامل گرما نقش بسیار تعیین کننده ای در فرآیند انبساط این پودرها دارد، در هوای سرد از بازدهی زمانی ومالی معدن به شدت کاسته می شود.

  3. خطر انفجار و پرتاب سنگ

  4. کوچکی ابعاد برش

  5. سلامتی: بسیاری از افرادی که از بعضی از پودرهای تولید داخل استفاده کرده اند از بروز بعضی از ناراحتی های ریوی، چشمی شکایت می کنند. اگرچه ارتباط مستقیم بروز این امراض با استفاده از این پودرها به اثبات نرسیده است ولی پایین بودن کیفیت تولید و استفاده از مواد مضربه خاطر ارزان تمام شدن قیمت تولید، می تواند باعث بروز این بیماریها شود. همچنین امکان تولید گازهای سمی در هنگام استفاده از این پودرهای غیر استاندارد وجود دارد

روش های رایج استخراج سنگ های ساختمانی در ایران:

در شرایطی که صنعت سنگ ساختمانی در جهان بیش از ۸۰ میلیارد دلار گردش مالی سالانه دارد، ایران می‌تواند با در اختیار گرفتن سهم ۱۰درصدی از این بازار همه ساله حدود ۸ میلیارد دلار صادرات داشته باشد. در ایران تا قبل از سال ۱۳۶۶ اغلب معدنکاران توجه خاصی به نحوه استخراج نداشته و توجه خود را تنها به کم کردن هزینه و افزایش تولید معطوف می داشته اند و از آنجا که معادن سنگ تزئینی سود دهی خوبی داشته اند، سرمایه گذاران زیادی به این بخش از معادن جلب گردیدند، بدون اینکه تجربه خاصی داشته باشند. درسال ۱۳۶۶ شورای هماهنگی سنگ های تزئینی تغییر روش استخراج در معادن سنگ تزئینی را از انفجاری به روش های جدید در برنامه کارخود قرار داد و در دومین سمپوزیوم معدنکاری در کرمان، بهره برداری از معادن جدید را منوط به استفاده از روشهای استخراج بدون مواد ناریه کرد. درحال حاضر استخراج ۹۰ درصد معادن سنگ تزئینی ایران با سیم برش الماسه صورت می گیرد. دیگر روش های استخراج که یا به صورت ترکیبی با روش های دیگر و یا با توجه به شرایط خاص بعضی از معادن در کشور استفاده می شوند به ترتیب عبارتند از: مواد شیمیایی منبسط شونده (کتراک)، استخراج به کمک پارس و گوه دستی و مکانیکی، دستگاه هاواژ و سیم برش فولادی می باشند. در بعضی از معادن سنگ گرانیت و یا معادنی که ضخامت لایه ها کم باشد معدنکاران از روش نعل و پارس، دستگاه هاوژ و کتراک استفاده میکنند. هرچند اکثر معادن از سیم برش استفاده می کنند ولی بدلیل استهلاک دستگاه ها، اصولی نبودن جهت سینه کار باز شده و پله ها و رعایت نشدن استانداردها ایران فاصله زیادی با کسب جایگاهی ویژه در استخراج سنگ های ساختمانی و صادرات این محصول دارد.

جدول مقایسه کیفی روش های برش اولیه

روش برش

پارامتر

مقایسه

سیم برش

سنگبر

چال موازی

ملات منبسط شونده

جت آب

جت شعله

بازودار زنجیری

نواری

آتشباری کنترل شده

روش مکانیکی

پارس و گوه

سرمایه گذاری اولیه

متوسط

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

متوسط

متوسط

کم

کم

زیاد

کم

انعطاف پذیری

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

خیلی زیاد

زیاد

نسبتاً زیاد

زیاد

سازگاری زیست محیطی

زیاد

زیاد

خیلی زیاد

کم

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

زیاد

زیاد

خیلی کم

ناهمواری سطح برش

خیلی کم

خیلی کم

خیلی کم

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

متوسط

زیاد

سهولت در جابه جایی بلوک ها

نسبتاً زیاد

متوسط

متوسط

زیاد

نسبتاً زیاد

زیاد

زیاد

متوسط

زیاد

امکان توسعه در آینده

خیلی زیاد

زیاد

متوسط

متوسط

کم

متوسط

زیاد

کم

خیلی کم

نیاز به نیروی کار ماهر

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

کم

هیچ

کم

نسبتاً زیاد

کم

صدمه وارده به سنگ

هیچ

هیچ

هیچ

زیاد

کم

کم

خیلی کم

خیلی کم

خیلی زیاد

بازدهی انرژی

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

نسبتاً زیاد

متوسط

متوسط

کم

متوسط

متوسط

کم

منابع:

  1. فاطمی، ا.، پروین، ا.، (۱۳۸۳) ، بررسی فنی واقتصادی استفاده از سیم برش الماسه به منظور استخراج گرانیت ، اولین کنفرانس مهندسی معدن ایران ، دانشگاه تربیت مدرس.

  2. شریفی، ا.،(۱۳۶۷)، سنگهای ساختمانی ونقش آن در اقتصاد کشور ، مجموعه مقالات اولین سمینار سنگهای ساختمانی ، تزئینی وزارت معادن وفلزات تهران.

  3. بخشعلی بختیاری، س.، میرزایی، ح.،(۱۳۷۸)، راهنمای انتخاب سنگ تزئینی، مرکز تحقیقات ساختمان ومسکن.

  4. فصل نامه سنگ ایران ، پائیز و زمستان ۱۳۸۴ ، شماره های ۲۸۷ و ۲۸۶٫

  5. خدادادی، د.، (۱۳۸۱)، طراحی معدن سنگتزئینی (ساختمانی) لای بید به روش سیم برش الماسه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس، صفحه ۴۵-۲۵٫

  6. حمیدی‌انارکی، غ.، (۱۳۷۵)، روش‌های استخراج بدون مواد ناریه، سازمان زمین‌شناسی.

  7. فاضل بسطامی، ک.،(۱۳۸۵)، سنگ ساختمانی (استخراج)، انتشارات روشان روز.

  8. فهیمی فر، جمشید، ۱۳۸۱، “بررسی توان رقابتی واحدهای فرآوری سنگهای ساختمانی و تزئینی در بازارهای جهانی”، گزارش مرحله دوم و سوم، طرح تحقیقات صنعتی، آموزشی و اطلاع رسانی، وزارت صنایع و معادن.

  1. Filgueira, M., Pinatti, DG. (2005), In Situ diamond wires: diameter determination of the external cutting rope, International Journal of Refractory Metals & Hard Materials, Vol. 23, PP. 85-90 Published by Elsevier Ltd.

  2. Filgueira, M., (2000), In Situ diamond wires Production. PhD thesis. State University of North Fluminense, Advanced Materials Lab.

  3. Thoreau B., (1984), Diamond impregnated wire for sawing hard abrasive stones, Ind. Diam. Rev. 2, , 94 – 95.

  4. trentec.com.

  5. Summers, D.A.and Lehnhoff, T.F. (1977), Water Jet Drilling in Sandstone and Granite, Proc. 18thSymposium on Rock Mechancis,PP.243-244.

  6. Sharma, S. (2005), Cost Effective Granite Extraction Techniques.

  7. Bhardwaj, G. S. & Sharma, S. (2010), Granite extraction and treatment techniques, Mining Engineers Journal.

  8. http://www.forum.98ia.com

  9. http://Kardolamas.com/fract-ag

  10. http://www.smtnews.i

دسته بندی شکل سنگ ها

دسته بندی شکل سنگ ها :

1- شکل سنگ به صورت طبیعی

2- شکل سنگ به صورت ساختگی

1-شکل سنگ طبیعی:

‫سنگ رود خانه ای‬‎
‫سنگ رود خانه ای‬‎

سنگ رودخانه ای :این سنگها به دلیل غلتیدن سنگ های رود خانه به روی هم به وجود می آیند

همین امر منجر به گرد گوشه شدن آنها می شود

سنگ کوهی : به صورن لبه تیز هستند و مستقیما از معدا استخراج می شوند .

سنگ لاشه  : این سنگ ها در نتیجه عمل انفجار یا پس از خورد کردن قطعات بزرگ تر سنگ بدست می آید

و شکل خاص و سطوحی مشخصی ندارند

استفاده از سنگ لاشه بدون اینکه گوشه تیز و لبه دار آن گرفته شود مجاز نیست

مگر با ابعاد کوپکتر از 15 سانت که به عنوان پر کننده از آن استفادهمی شود.

سنگ لایه لایه یا تخته ای : این سنگ ها استحکام چندانیندارند

و حداقل ضخامن آنها در کار های بنایی نباید کتر از 8 سانت باشد

2-شکل سنگ ها ساختگی :

سنگ قواره ای :سنگ قواره که با حذف گوشه های تیز و زاید سنگ لاشه بدست می آید .

ابعاد آن نباید کمتر 15 سانت باشد

سنگ بادبر یا رگه ای : این نوع سنگ به صورت تقریبا مکعبی در می آیند

سطح نما ی آنها را تقریبا مربع یا مستطیل شکل می سازند

حراکثر برجستگی سطح نمای آنها 4 سانت و حداقل عرض و ارتفاع آنها 20-15 سانت است

سنگ بادکوبه ای :ای سنگ ها در حقیقت سنگ سر تراشیست

که دور تا دور وجه نمای آن را به عرض 1.5 تا 3 سانت با قلم تراش دادند و باقی سطح نما را تیشه داری می کنند.

سنگ اندازه یا حکمی : اگر سنگ به اندازه ی مشخصی که در نقشه منظور شده است در آید به آن سنگ اندازه می گویند

سنگ چند نما یا تمام تراش :اگر همه ی سطوح عمود و افقی سنگ را دست تراش نمایند به آن سنگ دست تراش می گویند

سنگ چند وجهی :این سنگ ها به صورت چند وجهی نا منظم در آمده و در نما در کنار هم قفل وبست می شود

در این نوع سنگ ها ابعاد وجوه نباید کمتر از 10 سانت باشد

سنگ پلاک: در کارخانه سنگهای قله را به ضخامت و ابعاد مورد نیاز می برند

به این دسته سنگ ها که معمولا 4 گوش و دارای لبه های قائم عستند سنگ پلاک می گویند

برای نمونه سنگ های گر انیت مرغوب را تا 3 میلی متر ضحامت برش داده و پرداخت می کنند

 

رده بندی سنگ های آذرین

رده بندی سنگ آذرین

رده بندی سنگ آذرین
  سنگ های اسیدی سنگ های حدواسط یا خنثی سنگ بازیک سنگ های خیلی بازیک
کانی های عمده موجود در سنگ کوارتز + فلدسپات + میکا فلدسپات +آمفیبول +میکا سیا و پیروکسن پلاژیوکلاژ +پیروکسن +کمی الیوین الیوین + پیروکسن
اقسام درونی گرانیت دیوریت گابرو پریدوتیت
اقسام بیرونی بولیت آندزیت بازالت
آتشفشانی ابسدین پوکه معدنی

سنگ های آذرین از انجماد مواد مذاب درونی زمین می آید .

مواد مذاب که خود از ذوب سنگ های پوسته و گوشته زمین به وجود می آیند

ترکیباتی سیلیکاتی دارندو ماگما نام دارند.

ترکیبات شیمیایی ماگما متفاوت است .

بعضی سیلیس زیاد (ماگما اسیدی) بعضی سیلیس کمتر و در عوض عناصر آهن منیزیم و کلسیم (ماگما بازی) بیشتری دارند

دمای ماگما بیش از 700 درجه سانتی گراد است و

در این مزاب جوشان گاز ها و قطعات بلور ها در حال رشد و قطعات سنگی کنده شده از سنگ درون زمین وجود دارد.

ماگما هایی که به زمین رسیدند بیشتر گاز های خود را از دست می دهند و به گدازه تبدیل می شوند.

از انجماد گدازه دز سطح زمین سنگ آتش فشانی به وجود می آید.ماگما ممکن است

در اعماق زمین یا در شکستگی ها یا در آشیانه های ماگمایی تدریجا منجمد شود.

در این حالت به سطح طمین نمی رسد که آذرین درونی به وجود می آید.

علت اصلی اختلاف فوران های آتش فسانی نوع گدازه است .

گدازه بازیک گرانوری کمتری دارند و گاز سمی به آسانی خارج می شوند

در انواع انفجاری مقدار سیلیس ماگما زیاد و گرانروی آن بیشتر از نوع قبل است .

هرچه مقدار سیلیس زیادتر باشد اتصال اتم ها برای تشکیل کانی ها با ایجاد بلور درشت همراه است .

همین امر موجب گرانروی بیشتر ماگما می شود.

ماگما بازیک شبکه مولکولی کانی ها کوپک تر وگرانروی کمتر دارد.

در ماگما های اسیدی گاز و بخار آب به آسانی خارج نمی شود و تجمع انها باعث ازدیاد فشار و انفجار می شود .

یک ماده مذاب ممکن است اگر در سطح زمین سرد شود آذرین بیرونی نم دازد که بافت های آن با آذرین ردونی فرق دارد.

 

 

 

 

 

نحوه استفاده درست از سنگ نما

rock
rock

نحوه استفاده درست از سنگ نما

در این نوشته روش درست استفاده از سنگ بیان می شود تا ضامن کیفیت سنگ  باشد .

1-در هنگام بنایی باید سنگ نما را ابتدا مرطوب کرد و سپس از آن استفاده کرد.

2-سنگ های نما باید به صورت کله و راسته روی هم به نحوی قرار گیرند

که قطعاب به خوبی در هم قفل شوند و نباید بند های سنگ ها روی یکدیگر قرار گیرد.

3-ملات ها در بین سنگ ها باید به گونه ای قرار گیرند ک مانع از تماس لبه های سنگ نما فوقانی و تحتانی با هم شوند

4-قطعات چیده شده در رج اول همواره باید بزرگ تر از سایر قطعات در رج های بالایی باشد.

5-سنگ نما باید در جهت خواب وجهت اولیه ئ طبیعی آن قرار گیرد و

به این ترتیب راستای نیرو ی وارده بر هر قطعه سنگ نما ساختمانی باید عمود بر رگه ها یا خواب طبیعی آن باشد .

این مسئله در سنگ  نما های لایه ای خیلی اهمیت دارد.

6-قطعات سنگ در محل طوری باید قرار بگیرند که در تماس با ملات حرکت نکنند.

7-عملیات بنایی با سنگ در هوای زیر 5 درجه سانتی گراد ممنوع می باشد و

پس از عملیات باید به نحو مطلوبی آنها را در برابر ضربه و عوامل جوی حفظ نمود.

8- بسته به نوع سنگ مقومت سنگ و شرایط اقلیمی ومصالح طرح باید بندکشی های مناسب با دیوار ساختمانی انجام داد.

9- برای نصب سنگ پاک باید از اسکوپ های فلزی استفاده کرد تا سنگ از مات جدا نشود.

سنگ ساختمانی مرغوب

قبل از خرید سنگ ساختمانی باید بدانید که چه ویژگی هایی به سنگ ساختمانی مرغوبیت می دهد .

  • بافت های سنگ ساختمانی :

1- سنگ ساختمانی مرغوب بهتر است بافتی سالم داسته باشد

2- شیار و ترک و رگه سست نداشته باشند اصطلاحا کرمو نباشند

3- خلل و فرج نداشته باشند

4- پوسیده نباشند

5- همگن و یکنواخت یا اصطلاحا یک دست باشند

سنگ ساختمانی مرغوب

 

  • جذب آب :

1-سنگ ساختمانی نباید به مقدار زیاد آب جذب کند

2- نباید سنگ ساختمانی بیشتر از 8 درصد وزن خود آب جذب کند.

3-سنگ ساختمانی نباید در آب متلاشی شود

  • مقاومت و پایداری سنگ ساختمانی در برابر عوامل محیطی:

سنگ طبیعی باید شرایط محیزی را تحمل کند مثل :

1-  سنگ ساختمانی خوب باید در برابر آب و باد و یخبندان و تعییرات دما دوام داشته باشد

2-  سنگ ساختمانی مناسب باید در برابر محیط های شیمیایی اسیدی قلیایی و هیدرولیز و اکسیداسیون مقاوم باشد .

  • پایداری مکانیکی سنگ ساختمانی :

1- تاب فشاری سنگ ساختمانی مرغوب برای قظعات باربر نباید کمتر از 150 کیلو گرم بر سانتی متر مربع باشد .

2- در برابر سایش در مکان های پر رفت و آمد مقاوم و با دوام باشد .

  • پاکیزگی و تمیزی :

سنگ ساختمانی مرغوب نباید آلوده به مواذ طبیعی و مصنوعی باشد

 

سنگ مناسب در هر مکان ساختمان

سنگ مناسب در هر مکان ساختمان

در این نوشته راجع به سنگ مناسب در هر مکان ساختمان صحبت میکنیم :

اگر ما هر سنگ را با توجه به خصوصیات آن در مکان درست استفاده کنیم از هزینه های  اضافی جلوگیری می کنیم .

فضاها از نطر سنگ کردن به :

نما خارجی _ نما داخلی _ راه پله _ کف فرش فضاهای داخلی مسکونی _ کف فرش فضاهای داخلی تجاری و اداری _ کف فرش بام و پیاده‌رو _ سرویس بهداشتی _

 

نما خارجی :

گرانیت – تراورتن – سنداستون .

بهترین سنگ برای نمای خارجی سنگی است که در برابر سرما گرما اشعه خورشید و .. مقاوم باشد .

مقاومترین سنگ ها از این نظر گرانیت و تراورتن و سند استون ها هستند

که گرانیت بسیار گران است – بدلیل صعوبت استخراج و بادبر کردن آن-

بنابر این توصیه بر استفاده از تراورتن می باشد .

 

نمای داخلی :

تراورتن – گرانیت – مرمریت و چینی و…

در نمای داخلی به نسبت با محدودیت انتخاب کمتری روبرو میشویم .

در نمای داخلی بیشتر مقرون بصرفه است از سنگ های کم مقاومت تر و زیبا استفاده کرد

 

راه پله :

گرانیت و سایر سنگ های مرغوب و با کیفیت

پله ها در ساختمان ها و مخصوصا در سازه های اداری تجاری تفریحی و ..محل رفت و آمد زیادی است

بنابر این سنگ ها در این مکان ها تحت فرسایش شدید تری قرار می گیرند .

به همین خاطر بصرفه تر است از سنگ سخت و مقاوم گرانیت یا مرمر های مرغوب استفاده شود

تا دوام پله ها بالا رود و بعد از مدتی شکسته نشود .

 

کف فرش فضاهای داخلی :

دو دسته اند :

1-کف خانه (مرمریت مرغوب)  2-پیاده رو و بام  (گرانیت درجه2 – تراورتن درجه2 – سنگ چینی )

برای کف سازی خانه بهترین نوع کف سنگ می باشد به دلایل :

1-مقاومت 2- ساب و جلا پذیری 3-دوام 4-رنگ طبیعی و زیبا

در کف خانه می توان از مرمرین های مرغوب استفاده کرد

در کف بپیاده رو و بام باد از سنگ های مقاوم در برابر رطوبت سرما گرما و مهم تر از همه فشار استفاده کرد ( تقریبا مثل نمای خارجی ولی نه به درجه یکی آن )

بنابر این بهترین گزینه ها گرانیت – تراورتن درجه2 و سنگ چینی می باشد

سرویس بهداشتی :

تراورتن

بهترین سنگ برای سرویس بهداشتی تراورتن است

زیرا به مواد شیمیایی و شوینده مقاوم است و به نسبت ارزان تر است از گرانیت .

هرگز از مرمریت استفاده نشود چون دوامی در برابر مواد شوینده ندارد.

 

خصوصیات انواع سنگ نما

خصوصیات سنگ نما

سنگ آهک و تروارتن:
سنگ آهک و تراورتن (شامل ماسه سنگ ،صدف سنگ ،دولومیت ،فسیل سنگ و سنگ صدف دار)

معمولاً به طور زیر زمینی استخراج می شوند

این سنگها غالباً از لحاظ اندازه محدودیت دارند و معمولاً صیقل پذیر نیستند .

گاهی ناگزیر باید مشخص کنید که به سنگ آهک دولومیتی نیاز دارید یا

به سنگ آهک اتولیتی ،خریداران معمولاً این سنگ ها را به سبب دانه بندی و بافت ویژه ای که دارند

به صورت تیشه ای یا خشن انتخاب می کنند اگر این سنگ ها در آزمون های معینی موفق از آب در آینده می توان آنها را در کابردهای خارجی نیز مصرف کرد

باید از میزان جذب رطوبت سنگ در کابرد مورد نظر آگاه باشید معمولاً سنگ های اهکی زیاد رطوبت جذب می کنند

و برای مناطق مرطوب مناسب نیستند مگر این که بتونه کاری و درزبندی شوند

بسیاری از سنگ های آهکی نرم و از این رو هرگاه به صورت سنگ فرش شوند زود ساییده می شوند

و می توان حفره ها را با رزین های مصنوعی مثل اُپوکسی و سیمان پر کرد.

مرمر:

مرمر«شامل سنگ سبز،مرمر اونیک ،سرپانتین و بعضی از سنگ آهک ها » به دو صورت تعریف می شوند :

اول بصورت سنگی که تبلور مجدد یافته است (تعریف زمین شناسی ) ودوم بصورت سنگی آهکی که صیقل پذیر است

«تعریف تجاری »براساس دانسته ها ی امروزی ما همه مرمرهایی که مثلاً از اسپانیا می آیند درواقع سنگ آهک (lime stone) هستند

معمولاً مرمرها در نواحی کوهستانی یافت می شوند .و بنابراین عاملهایی که درمورد سنگ آهک صادقنر در مورد این سنگ ها نیز اعتبار دارند

بعضی از مرمر ها حفره یا درزه دارند و باید آنها را با پرکننده یا شبکه ای از جنس فایبر گلاس تقویت کرد.

به علت رگه های آهکی امکان شکنندگی دارند

گرانیت:

از جمله گران ترین ولوکس ترین سنگ ها است

گرانیت (شامل گنایس ،گابرو ،دیوریت و بازالیت) سنگی آذرین است و

شامل یکی از پر مصرف ترین سنگه به ویژه در فضاهای خارجی است این سنگ بسیار سخت و بادوام است

«مانند کوارتزیت » در اغلب موارد و شرایط آب و هوایی سخت بسیار مقاومت می کند معمولاً گرانیت ها در نواحی کوهستانی یافت می شوند

و نقش آنها رگه دار نیست اندازه دان ههای گرافیت از ریز تا درشت تغییر می کند رنگ آن تیز متغیر اما همواره همگن است

و در بعضی موارد می توان گرانیت رابارگه ها ،جلوه ها و رنگها ی متغییر یافت گرانیت ها معمولاً در کانسارهای وسیع و دراندازه های بزرگ یافت می شوند.
بسیاری از گرانیت ها در فضاهای داخلی و به ویژه بصورت سنگ فرش بکارمی روند

زیرا سطح صیقلی خد را دیرتر از مرمر از دست می دهد و کمتر از مرمر یا سنگ آهک سائیده می شوند

روی گرانیت که یکی از متراکم ترین سنگهاست و مقاومت سایشی بسیار خوبی دارد

می توان پرداخت های بافت دار بسیاری از قبیل شعله زنی ،قلم زنی و غیره را انجام داد.

تراورتن:

تراروتن وقتی تشگیل می شود که بی کربنات کلسیم د رآب چشمه به گاز دی اکسید کربن ،آب ،کربنات کلسیم تجزیه شود

.پدیده های فیزیی ـ شیمیایی و بیوشیمیایی در نحوه رسوب تراورتن مستقیماً دخالت دارند

در بعضی جاها گردش آب باعث می شود دی اکسید کربن با آبهای جوی از درون شکستگی ها و درزه ها به سطوح زیرین راه یابد

و سنگ های آهکی خود راحل و به صورت چشمه های آهک ساز در سطح بیرونی زمین رسوب دهد و تراورتن چشمه ای را به وجود آورند.
عامل دیگر ارتباط این نوع چشمه ها با بقایای اتشفشانی است

زیرا همه تراورتن ها و مرمر های اونیکیس در محدوده کمربند تبریز ـ بزمان گسترش دارند.

سنگ های تراورتن از کانی های متبلور کلسیت بادبزنی شکل با اندازه های متفاوت تشگیل شده است.
سنگ های تراورتن از کانی های متبلور بادبزنی شکل با اندازه های متفاوت تشکیل شده است بافت سنگ دانه ریز است

و تخلیل و لایه بندی نازک دارد رنگ آن نیز سفید کرم تا خاکستری است

ناخالصی سنگ به صورت دانه های اکسید آهن و اثاری از کوارتز و کانی های رسی است

کانی متداول این گونه سنگها کلیست با مقدار کمی Mg , Fe است و

در بعضی موارد با آرگونیت همراه است که درابهای گرم بیشتر دیده می شود

کانی های فرعی شامل کوارتز به میزان ۵درصد لیمونیت و کانی های رسی است و

همین مواد فرعی باعث تغییر خصوصیات فیزیکی سنگ مانند مقاومت و رنگ آن می شود.

قیمت : سنگ نسبتا ارزانی است

مرمریت (مرمر آهکی):

مرمریت سنگی آهکی است که تاحدودی دگرگون شده است

مرمریت های ایران عمدتاً انواع آهک های ریفی ،مرجانی ، دریایی کم عمق منشاً گرفته اند

سنگ های درونگیر کانسارهای دومولیت عمدتاً عبارت از تناوبی از شیست سبزه آمفیولیت ،مرمردولومیتی و یا آهکی است

که به تناوب مرمریت بر حسب شدت دگرگونی و ترکیب سنگ مادر به دسته چینی ،کریستال و ابری تقسیم می شوند .

قیمت : نسبتا گران

الف ) سنگ چینی« سنگ چینی به مرمریت های دانه ریز گفته می شود

که بافت تمام بلورین هم اندازه ،تمام شکل دارد و دانه ریز دارد

کانی های اصلی آن عمدتاً کلیست و به مقدار کم ولاستونیت است که خود حاکی از دگرگونی آن است .
سنگ چینی بسته به رنگ به سه دسته چینی سفید ،چینی کریستال و چینی خاکتری تقسیم می شود.

ب) کریستال: کریستال به مرمریت دانه درشت ،تمام بلورین ،هم اندازه و هم شکل گفته می شود

کریستال در مناطقی تشگیل می شود که شدت دگرگونی زیاد تا متوسطه باشد.

ج) ابری: ابری به مرمریتی گفته می شو د

که حاوی نوارهای غیر موازی از تمرکز کانی های روشن و تیره باشد که این ویژگی به سنگ حالت ابری می دهد

سنگ ابری در مناطق دگرگونی با شدت متوسطه فراوانتر است و

به نظر می رسد که در دگرگونی های با دمای بالا تشگیل می شود.

مرمراونیکس:

این سنگ رادر بازار به نام مرمر می خوانند وبنابراین با مرمر زمین شناسی که سنگی دگرگون است تفاوت دارد

مرمراونیکس چشمه های آهکی تشگیل می شود شفاف است و نور را از خود عبور می دهد

و به رنگهای مختلف دیده می شود که از آن جمله می توان

به رنگهای سبز ،سبز کمرنگ ،قهوه ای ،قرمز ،سفید ،کرم و صورتی اشاره کرد.

مرمر سرپانتین:

این سنگ در بازار به نوعی سرپانتین (هیدروسیلیکات منیزیم )گفته می شود

که برای ساخت وسایل تزئینی بکار می رود

بنابراین از نظر علمی این سنگ با گروه سنگ های آهکی و اصولاً سنگ های رسوبی تعلق ندارد.

بعلت آن که این سنگ ها در مجموعه افیولیتی ایران یافت می شوند اکثراً رگه دار و شکننده اند.

قیمت حدودی سنگ نما

قیمت حدودی سنگ نما

ردیف

نوع سنگ

سورت سنگ

قیمت چهل طولی

قیمت 60*60

سورت سنگ

قیمت چهل طولی

قیمت 60*60

قیمت 50*50

1

مرمریت رویال خوی سوپر 62000 تومان 115000 تومان ممتاز 58000 تومان 82000 تومان 72000 تومان

2

مرمریت خوی کرم طلایی سوپر 57000 تومان 72000 تومان ممتاز 49000 تومان 62000 تومان

58000 تومان

3

مرمریت کوه سفید سوپر 47000 تومان ممتاز 40000 تومان
4 مرمریت ارسنجان سوپر 38000 تومان 57000 تومان ممتاز 36000 تومان 55000 تومان
5 مرمریت کاشمر سوپر 112000 تومان 160000 تومان درجه1 92000 تومان 122000 تومان
6 مرمریت خوی قرمز سوپر 52000 تومان 67000 تومان درجه 1 47000 تومان
7 مرمریت انارک ممتاز 34000 تومان 57000 تومان درجه 1 30000 تومان 47000 تومان
8 مرمریت لاشتر صیقلی ممتاز 42000 تومان 67000 تومان درجه 1 37000 تومان 57000 تومان
9 مرمریت بجستان ثامن ممتاز 26000 تومان 52000 تومان
10 قهوه ای امپرادو ایرانی ممتاز 122000 تومان 182000 تومان
11 مرمریت سرسالی ممتاز 39000 تومان 62000 تومان درجه 1 37000 تومان 52000 تومان ممتاز- 57000 تومان
12 مرمریت حمزاوه سوپر 82000 تومان 122000 تومان ممتاز 62000 تومان 97000 تومان سوپر – 97000 تومان
13 مرمریت جوشقان سوپر 37000 تومان 62000 تومان درجه 1 32000 تومان 47000 تومان
14 مرمریت هرسین سوپر 57000 تومان 102000 تومان ممتاز 50000 تومان 87000 تومان
15 مرمریت آباده کرم سوپر 40000 تومان 62000 تومان ممتاز 38000 تومان
16 مرمریت آرین دهبید سوپر 122000 تومان ممتاز 92000 تومان 97000 سوپر تومان ممتاز تومان 82000
17 مرمریت پرطاووسی سوپر 38000 تومان 57000 تومان ممتاز 36000 تومان 55000 تومان
18 مرمریت سیمکان سوپر 52000 تومان 72000 تومان ممتاز 47000 تومان 62000 تومان 62000 سوپر تومان 52000 ممتاز تومان
19 مرمریت خوب سنگان سوپر 57000 تومان 87000 تومان ممتاز 52000 تومان 77000 تومان سوپر 77000 ممتاز 67000
20 مرمریت دیپلمات سوپر 62000 تومان 82000 تومان ممتاز 57000 تومان 72000 تومان
21 مرمریت کاوش سوپر 37000 تومان 62000 تومان ممتاز 34000 تومان 52000 تومان
ردیف نوع سنگ سورت سنگ چهل طولی شمش چهل طولی معمولی 40*40 پلــــه
1 گرانیت سفید نطنز سوپر 33000 تومان 35000 تومان 52000 تومان
2 گرانیت مشکی توسرکان سوپر 157000 تومان 122000 تومان
3 گرانیت مشکی نطنز سوپر 79000 تومان 65000 تومان
4 گرانیت مشکی سرکان سوپر 160000 تومات 125000 تومان
5 گرانیت مشکی چایان سوپر 82000 تومان 67000 تومان
6 گرانیت مه بندان آستان ممتاز 38000 تومان 38000 تومان 57000 تومان
7 گرانیت مه بندان کرم ممتاز 47000 تومان 48000 تومان 62000 تومان
8 گرانیت قرمز یزد سوپر 125000 تومان 95000 تومان 242000 تومان
9 مروارید مشهد سوپر 19000 تومان 20000 تومان
ردیف نوع سنگ سورت سنگ چهل طولی سورت سنگ چهل طولی سورت سنگ چهل طولی
1 تراورتن سیلور کاشان سوپر 70000 تومان
2 تراورتن تکاب سیلور سوپر 150000 تومان ممتاز 90000 تومان درجه 1 60000 تومان
3 تراورتن شکلاتی یزد سوپر 65000 تومان ممتاز 55000 تومان
4 تراورتن قرمز آذرشهر سوپر 75000 تومان ممتاز 65000 تومان
5 تراورتن حاجی آباد بی موج سوپر 320000 تومان محدوده از 50 تا 320 هزار
6 تراورتن ابیانه بی موج سوپر 200000 تومان درجه 1 120000 تومان
7 تراورتن شکلاتی بی موج کاشان سوپر 75000 تومان ممتاز 60000 تومان درجه 1 50000 تومان

 

 

واترجت سنگ و طرح بروی آن

واترجت سنگ چیست؟

دستگاه برش با آب یا برش واترجت ( Abrasive Water Jet Cutting ) کار برش مواد را با فشار زیاد آب انجام می دهد.

ساز و کار واترجت بدین صورت است که یک پمپ بسیار قوی آب را با فشار زیاد به داخل یک نازل با قطر خیلی کم هدایت می‌کند در نتیجه آب سرعتی در حدود 900 متر بر ثانیه پیدا می‌کند .

سپس مادۀ ساینده ای به نام ابرسیو (abrasive) به منظور برش مواد سخت به این آب تزریق می‌شود،

این مخلوط آب و مواد ساینده که با فشار 4000 تا 6200 بار (بسته به قدرت پمپ) از نازل خارج می‌شود طرح را بر روی قطعه مورد نظر برش می‌دهد.
دستگاه برش واترجت بر مبنای اصول CNC کار می‌کند.

واژه CNC مخفف Computer Numerical Control است یعنی دستگاه‌هایی که با سیستم کنترل عددی از طریق کامپیوتر کار می‌کنند.

بدین ترتیب برای برش یک طرح با دستگاه واترجت ابتدا طرح به صورت خطی در یکی از نرم افزارهای بُرداری (Vector) مانند کرل دراو، اتوکد، کَتیا و… طراحی می‌شود .

سپس این طرح در نرم افزاری دیگر به Gcode تبدیل می‌شود و وارد کامپیوتر دستگاه می‌شود و روی هر ماده‌ای که زیر نازل قرار گرفته باشد برش می‌خورد.

 

توانایی برش واترجت:

واترجت هر ماده‌ای را با هر ضریب سختی برش می‌دهد.

به همین دلیل می‌توان گفت تنها ابزار برش سوپرآلیاژها و تیتانیوم است.

برخی مواد که دراثر حرارت دود سمی تولید می‌کنند را با این روش می‌توان برش داد، چون ماهیت این برش سرد است.

مزیت برش واترجت:

– برش بدون محدودیت تمام مواد.
– برش انواع فولاد (هاردوکس Hardox ، گرم کار، CK45 و…)، برش تیتانیوم، برش آهن، برش آلومینیوم، برش استیل، برش فلزات رنگین(برش مس، برش برنج، برش برنز )، برش لاستیک، برش پلاستیک، برش سنگ ( به ویژه برای معرق سنگ ) ، برش سرامیک، برش کاشی، برش شیشه، برش پی وی سی ، برش پلی کربنات، برش اکریلیک، برش پارکت، برش کامپوزیت، برش انواع فوم، برش پلکسی گلاس، برش چوب، برش ام دی اف، برش اچ دی اف و…
– توانائی برش سوپر آلیاژ.
– عدم ایجاد تنش حرارتی.
– کیفیت بالای برش لبه ها و عدم نیاز به مرحله پرداخت و ماشینکاری.
– امکان اجرای طرح های پیچیده.
– قدرت برش بالا.
– برش فولاد تا 150 میلیمتر و برخی مواد دیگر تا 500 میلیمتر.

دقت برش واترجت:

دقت برش این دستگاه برابر 0.1 میلیمتر است.
همچنین عرض برش (Gap) یا ریزش کار یا خوراک دستگاه واترجت حدود 1 میلیمتر است.
و سرعت برش واترجت با 4 عامل زیر نسبت عکس دارد یعنی با افزایش اینها سرعت کاهش می‌یابد، این عوامل عبارتند از:
– سختی ماده.
– ضخامت ماده.
– کیفیت لبه‌ها.
– پیچیدگی طرح؛ به معنی وجود خطوط منحنی و فضای بسته در طرح.

کیفیت برش واترجت :
در برش واترجت به دلیل حرکت سیال آب روی ماده هرچه سرعت بالاتر برود شیارهای ظریفی روی قطر لبه‌ها ایجاد می‌شود .

بنابراین کیفیت لبه‌ها در برش واترجت رابطه مستقیم با سرعت برش دارد،

هرچه سرعت برش کمتر شود کیفیت برش لبه‌ها بالاتر می رود و لبه‌ها صیقلی‌تر می‌شوند.
برش واترجت و برش سه بعدی:
برخی دستگاه‌های واترجتِ فوق‌العاده پیشرفته توانایی برش سه بعدی هم دارند

اما در حال حاضر نمونه‌ای از این دست واترجت‌ها در ایران موجود نیست.

برش سه‌ بعدی نیازمند دقت بسیار زیادی است به همین دلیل تنها برای کارهای خاص استفاده می‌شود.

به هر حال اگرچه واترجت در برش طرح‌های 2 بعدی توانمندی فوق العاده‌ای دارد اما در مورد اشکال 3 بعدی محدودیت‌هایی دارد.

 

انواع معادن سنگ ایران

انواع معادن سنگ ایران

زغال سنگ:

معادن زغال سنگ شمال ایران از آذربایجان تا خراسان گسترده است.

مرغوبترین جنس زغال سنگ منطقه ى البرز از معادن زیراب به دست مى آید که به کارخانجات ذوب آهن اصفهان حمل مى شود.

بقیه در کارخانجات نساجى مازندران (قائم شهر و بهشهر) یا در واحدهاى صنعتى اطراف تهران و کرج استفاده مي شود.

از جمله معادن دیگر :

منطقه ى البرز مى توان از شمشک،گاجره، نساء، لالون، گرمابدر، الیکا و گلندرود نام برد. ذخیره ى قطعى زغال سنگ کشور را در حدود 282.939.000 تن برآورد کرده اند.

سنگ آهن:

سنگ آهن در بسیارى از نقاط کشور از جمله در بافق، سمنان، شمس آباد ( اراک ) ، زنجان و محلات تاکنون شناسایى شده و در حال بهره بردارى است.

سنگ آهن در ایران عمدتاً از نوع مانیتیت، هماتیت و یا لیموتیت و اندکى با ترکیبات سولفورى ودرجهى خلوص بالایى (60%) دارد.

ذخایر احتمالى آهن ایران را 7/1 میلیارد تن و ذخایر قطعى آن را بیش از 500 میلیون تن برآورد کرده اند.

مس:

استخراج مس در ایران سابقه اى کهن دارد و معادن آن در سراسر فلات ایران پراکنده است.

میزان ذخایر مس ایران را تا صدها میلیون تن برآورد کرده اند که مهمترین معادن فعال آن در سرچشمه است.

افزون بر این، معادن مس فراوانى در نواحى انارک ( یزد ) ، زنجان ( بایچه باغ ) ، آذربایجان ( سرنگون، مزرعه و هرواباد ) وجود دارد.

سرب و روی:

ب و روى کشور را بیش از 30 میلیون تن برآورد کرده اند .

بیشتر آن در حواشى کویر لوت و ایران مرکزى ( حوالى انارک، یزد، اصفهان و اراک ) و نواحى پیرامونى البرز قرار دارد.

فلزات قیمتی:

بر اساس اکتشافات انجام شده در اطراف محلات، رگه هایى از طلا کشف شده که مقدار آن قابل توجه است.

معدن دیگرى نیز میان دلیجان و میمه شناسایى شده که به علت کمى عیار استخراج آن مقرون به صرفه نیست.

در اصفهان نیز در چندین نقطه از جمله در موته معدن طلا کشف شده است.

در ایران نشانه هایى که دال بر وجود معادن نقره باشد، به دست نیامده است.

ولى چون این فلز غالباً همراه سرب و نیکل و مس به دست مى آید، احتمال وجود آن در کانالهاى نواحى بیرجند و بلوچستان بسیار است.

مواد معدنی غیر فلزی:

از جمله ذخایر معدنى فراوان و پربهاى ایران انواع سنگهاى ساختمانى (به صورت سنگ لاشه، تزیینى و یا سنگ آهک و گچ ) و خاکهاى معدنى، و همچنین نمک را مي توان نام برد.

نمک:

نمک که در حواشى کویرهاى مرکزى به مقادیر بسیار به دست مى آید .

 بزرگترین معادن آن در جزایر خلیج فارس و مخصوصاً در جزیرهى قشم ( درهى نمکدان ) وجود دارد که ذخایر آن را 300 میلیون تن برآورد کرده اند.

خاکسرخ:

این خاک در بیشتر نقاط ایران به دست مي آید .

 مهمترین معادن آن یکى در جزیره ى هرمز در استان هرمزگان و دیگرى در 30 کیلومترى غرب بجستان از استان خراسان مشاهده مي شود.

خاک سرخ یکى از اقلام صادراتى کشور است.

خاک نسور:

این خاک در نواحى خراسان، سمنان، اصفهان، فارس و آذربایجان غربى به دست مى آید.

ذخیره ى احتمالى آن را تنها ناحیه ى سمنان 1.060.000 تن تخمین زده اند و ذخایر احتمالى ناحیه ى اصفهان نیز در سمیرم 4.600.000 و در دویلان 8.000.000 تن برآورد شده است.

فیروزه:

از جمله محصولات معدنى مشهور ایران فیروزه است که بیشتر آن در نیشابور به دست مى آید .

ذخایر آن را از 10 هزار تا 20 هزار تن برآورد کرده اند.

این سنگ قیمتى در باغون از نواحى شاهرود نیز استخراج مىشود.

ایران از نظر مواد معدنى غیر فلزى بسیار غنى است .

معادن فراوانى از سیلیس، دولومیت، فلدسپات، بندونیت، تالک، زاج، فلدوین، تراورتن، مرمر و انواع مختلف سنگهاى ساختمانى و تزیینى در بیشتر استانهاى کشور وجود دارد.

ایران سومین تولید کننده ى بزرگ گچ در جهان است و تولید آن سالانه حدود 5 میلیون تن است.

ارائه شده توسط بانک اطلاعات سنگ ایران با نام تجاری فیرون سنگ